نمره چشم را چند وقت یکبار چک کنیم

چک کردن نمره چشم و بررسی تغییر آن یکی از الزامات معاینه چشم است. کسانی که عینک دارند باید طبق نوبت تعیین شده مجددا نمره چشم خود را چک کنند. زیرا تغییر نمره چشم می‌تواند باعث ایجاد علائم ناراحت کننده در استفاده از عینک شود. اگر با عینکتآن سردرد یا تاری دید دارید ممکن است نمره چشم شما تغییر کرده باشد.

اما چند وقت یکبار باید نمره چشم را چک کنیم؟ شش ماه؟ یکسال؟ یا زودتر؟ زمان چک کردن نمره چشم به عوامل مختلفی مانند سن، نمره فعلی چشم، میزان پیشرفت نمره چشم و بیماری‌های زمینه‌ای بستگی دارد. برای دریافت اطلاعات بیشتر درباره زمان چک کردن نمره چشم همراه این مقاله بیناطب باشید.

روند رشد نمره چشم

نمره چشم در واقع میزان نمره عدسی اصلاحی برای تصحیح بینایی است. در شرایطی که یک چشم دچار عیب انکسار باشد نمره چشم ایجاد می‌شود. عیب انکسار به علت انحنای قرنیه متفاوت، قدرت کمتر یا بیشتر کل چشم و شکل بزرگ‌تر یا کوچک‌تر کره چشم ایجاد می‌شود. عیب انکسار یک خطا در شکست نور ورودی به چشم است. این خطا موجب می‌شود که نور ورودی به چشم در شبکیه متمرکز نشود. عیوب انکساری شامل سه دسته کلی نزدیک بینی (Myopia)، دوربینی (Hypropia) و استیگماتیسم (Astigmatism) می‌باشند. از عدسی‌های عینک یا لنزهای تماسی و جراحی‌های چشمی برای اصلاح این خطاهای انکساری استفاده می‌شود.

نمره چشم در واقع میزانی از توآن عدسی است که می‌تواند این خطای انکساری را اصلاح کند. به عنوآن مثال نمره چشم -2.00 یعنی این چشم دچار نزدیک بینی است و برای اصلاح این عیب انکسار به یک عدسی منفی یا واگرا با توآن ۲ دیوپتر نیاز است. همه چیز درباره نمره چشم اطلاعات بیشتری درباره نمره چشم در اختیار شما قرار می‌دهد.

نمره چشم ثابت نیست و در طول زندگی از زمان تولد تا بزرگسالی تغییر می‌کند. زمانی که یک نوزاد انسآن به دنیا می‌اید نمره چشم در اکثر موارد هیپروپی بالا (دوربینی بالا) است. با رشد کودک میزان نمره چشم تغییر کرده و از مقدار دوربینی کاسته می‌شود. این دوره اصلی تغییر نمره چشم است که به روند امتروپیزیشن شناخته می‌شود. طی شش سال اول زندگی کم کم نمره چشم کودک به نمره چشم بالغ نزدیک می‌شود.

در مورد افراد نزدیک بین روند به این صورت نیست. به طور معمول در افراد نزدیک بین روند رشد نمره چشم با افزایش ضعیفی نزدیک بینی همراه است. این افزایش نمره نزدیک بینی می‌تواند در کودکی اغاز و تا اوایل دهه بیست ادامه داشته باشد. به همین دلیل امروزه نزدیک بینی کودکان و نوجوانآن یکی از مساله‌های اصلی در سلامت بینایی جوامع است.

عوامل موثر بر تغییر نمره چشم عبارتند از:

·        نوع عیب انکسار: میوپی، هیپروپی و استیگماتیسم

·        سن

·        بیماری‌های زمینه‌ای: مانند دیابت، بیماری‌های عصبیب

·        عوارض دارویی

رشد نمره چشم در چه افرادی بیشتر است؟

رشد نمره چشم یا بهتر بگوییم تغییر نمره چشم در همه افراد یکسآن نیست. در سه دسته از افراد زیر تغییرات نمره چشم بیشتر است:

1.    افراد مبتلا به نزدیک بینی پیشرونده: کودکان و نوجوانآن دچار میوپی پیشرونده ممکن است در فاصله‌های زمانی کوتاه دچار تغییر نمره چشم شوند. این یکی از چالش‌های اساسی در مدیریت این بیمارآن است. روش‌های مختلف برای کنترل نزدیک بینی وجود دارد. با یک معاینه دقیق و چکاپ‌های مرتب، اپتومتریست و چشم پزشک متوجه شدت پیشرفت نمره چشم می‌شوند. بر اساس سن بیمار و میزان پیشرفت میوپی، یک یا ترکیبی از چند روش کنترل نزدیک بینی انتخاب می‌شود.

2.    افراد مبتلا به کراتوکونوس: افراد جوآن دچار قوز قرنیه پیشرونده ممکن است در بازه زمانی کوتاه تغییرات شدید آستیگماتیسم را تجربه کنند. در صورتی که طی معاینات و تصویربرداری‌های قرنیه مشخص شود که قوز قرنیه در حال پیشرفت است چشم پزشک می‌تواند از روش جراحی کراس لینکینگ برای کنترل و تثبیت بیماری استفاده کند.

3.    افراد مبتلا به بیماری‌های زمینه‌ای مانند دیابت: افراد دچار دیابت به ویژه دیابت کنترل نشده به طور مکرر تغییر نمره چشم را تجربه می‌کنند. فرد ممکن است در طول روز بارها دید تار و واضح داشته باشد. این دید نوسانی به دلیل تغییر نمره در اثر افزایش و کاهش قند خون رخ می‌دهد. در صورتی که قند خون فرد کنترل شده نیست و تغییر نمره چشم زیاد باشد، عینک گزینه مناسبی برای این افراد نمی‌باشد.

جلوگیری از افزایش نمره چشم

افزایش نمره چشم در دو حالت نگرآن کننده و پیشرفت آن بیمارگونه است. این دو حالت نزدیک بینی پیشرونده و استیگماتیسم بالا ناشی از قوز قرنیه هستند. روش‌هایی برای جلوگیری از افزایش نمره چشم به ویژه در کودکان و جوانآن وجود دارد.

در مورد نزدیک بینی پیشرونده روش‌های جلوگیری یا کنترل افزایش نمره چشم عبارتند از:

·        آتروپین با دوز کم

·        لنزهای اورتوکراتولوژی

·        لنزها و عدسی‌های چند کانونه

·        عدسی‌های میوپی کنترل

·        اصلاح سبک زندگی: بودن در فضای باز، دور کردن فاصله کار نزدیک، کاهش کار نزدیک و کاهش کار با چشم در شرایط کم نور یا تاریکی

انتخاب روش کنترل نزدیک بینی به سن بیمار، سن شروع نزدیک بینی و میزان پیشرفت نزدیک بینی بستگی دارد. 

در مورد قوز قرنیه پیشرونده روش‌های جلوگیری یا کنترل افزایش نمره چشم عبارتند از:

·        جراحی: در حال حاضر عمل جراحی کراس لینکینگ جهت جلوگیری از افزایش نازک شدگی و نمره چشم در افراد مبتلا به قوز قرنیه پیشرونده وجود دارد. در این عمل چشم، با استفاده از تزریق ویتامین در قرنیه چشم سعی بر استحکام بخشیدن  به ساختار قرنیه و جلوگیری از افزایش نازک شدگی آن است. هدف از این عمل نه اصلاح و درمان قوز قرنیه بلکه کنترل آن و تثبیت شرایط چشم در وضعیت فعلی است.

·        اصلاح سبک زندگی: هرچند که علت اصلی ابتلا به قوز قرنیه هنوز شناخته نشده است اما زمینه ارثی و همراهی الرژی‌های چشمی و خارش و مالش چشم در آن دیده می‌شود. مالش دادن چشم یا خارش دادن‌های مزمن در اثر حساسیت چشمی خطر پیشرفت قوز قرنیه و نازک شدگی قرنیه را به دنبال دارد. افراد مبتلا به قوز قرنیه نباید چشمان خود را خارش یا مالش دهند.

·        جلوگیری از خشکی چشم و قرنیه: فرد مبتلا به قوز قرنیه با اصلاح سبک کار و محیط زندگی خود باید از خشک شدن قرنیه جلوگیری کند. استفاده از قطره‌های اشک مصنوعی روزانه و پلک زدن حین کار با صفحات دیجیتال توصیه می‌شود.

نمره چشم را چند وقت یکبار چک کنیم:

پاسخ این پرسش به سوالات زیر بستگی دارد:

１-نوع عیب انکسار: در صورتی که فرد مبتلا به عیب انکسار نزدیک بینی یا استیگماتیسم پیشرونده است چک کردن نمره چشم باید در بازه‌های زمانی کوتاه مانند ۶ ماهه صورت بگیرد.

２-سن فرد: کودک، نوجوان، جوان، میانسال و افراد سالمند:

·        چک کردن نمره چشم در کودکان و نوجوانان دچار نزدیک بینی باید در زمان کمتر از یکسال صورت بگیرد. ممکن است هر شش ماه نیاز به چک کردن نمره چشم این افراد باشد. این چکاپ‌ها برای بررسی میزان تغییر نمره چشم ضروری است. لطفا با معاینه‌گر خود همکاری کنید.

·        چک کردن نمره چشم در کودکان مبتلا به تنبلی چشم ممکن است حتی در زمان کمتر از ۶ ماهه و در بازه ۳ ماهه توصیه شود. تعیین زمان چک کردن نمره چشم کاملا به نتایج معاینه بستگی دارد.

·        چک کردن نمره چشم در افراد سالمند دچار آب مروارید یا با سابقه بیماری‌های زمینه‌ای هر شش ماه یکبار توصیه می‌شود.

·        سایر افراد مانند کودکان بدون ضعیفی چشم قابل تجویز، بزرگسال دچار پیرچشمی، افراد بدون بیماری زمینه‌ای می‌توانند چک کردن نمره چشم خود را به صورت سالیانه انجام دهند.

３-وجود بیماری زمینه‌ای(دیابت، بارداری، بیماری‌های عصبی، عوارض دارویی): افراد دچار بیماری‌های زمینه‌ای که منجر به تغییر نمره چشم می‌شود به چک کردن نمره چشم در زمان‌های کوتاه‌تری نیاز دارند. به طور ویژه تغییر قند خون باعث عوض شدن نمره چشم در زمان کوتاه می‌شود.

４-میزان پیشرفت نمره: در صورتی که تغییرات نمره چشم در بازه‌های زمانی کوتاه، زیاد باشد، باید چکاپ‌های کوتاه مدت صورت بگیرد. این مورد به ویژه در کودکان بسیار حائز اهمیت است.

５-سابقه خانوادگی ضعیفی‌های پیشرونده مانند نزدیک بینی پیشرونده و قوز قرنیه: در صورتی که در خانواده خود سابقه ابتلا به نمره‌های پیشرونده وجود دارد، حتی اگر در حال حاضر نیاز به عینک ندارید حتما چکاپ‌های روتین سالانه خود را انجام دهید.

６-سبک زندگی: در صورتی که به دلیل پشت کنکور بودن یا شغل خود، کار مداوم در فاصله نزدیک دارید ممکن است نمره چشم شما تغییر کند. این تغییر در سنین پایین‌تر ممکن است بیشتر باشد. با این حال تقریبا در تمام سنین احتمال تغییر نمره چشم وجود دارد. در صورتی که متوجه تاری دید دور خود شده‌اید یا در کار نزدیک دچار سردرد و خستگی می‌شوید بهتر است برای چک کردن نمره چشم خود به یک اپتومتریست مراجعه کنید.

سخن پایانی

شما می‌توانید چک نمره چشم خود را در بازه شش ماهه یا یک ساله انجام دهید. بسته به سن، نوع ضعیفی چشم و بیماری‌های زمینه‌ای، حتی ممکن است نمره چشم در بازه‌های کوتاه‌تر نیز تغییر کند. تعیین زمان بعدی چک کردن نمره چشم بر عهده اپتومتریست یا چشم پزشک معاینه گر شما است. با مراجعه به موقع معاینه گر متوجه میزان تغییر نمره چشم می‌شود. در صورتی که نمره چشم تغییرات پیشرونده داشته باشد ممکن است از روش‌های درمانی خاص برای کنترل و جلوگیری از پیشرفت آن استفاده شود.

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری