نزدیک‌بینی در نوجوانان

در سال‌های اخیر موج نزدیک‌بینی یا میوپی (Myopia) جمعیت کودکان و نوجوانان جهان را تهدید می‌کند. میوپی به یکی از شایع‌ترین مشکلات بینایی در سنین کودکی و نوجوانی تبدیل شده است. افزایش نزدیک‌بینی صرفا به معنی بیشتر شدن نمره عدسی عینک نیست. بلکه پیشرفت نزدیک‌بینی با احتمال تغییر ساختار چشم و حتی برخی بیماری‌های چشمی همراه است. به همین دلیل متخصصان بینایی مختلف در سراسر جهان در حال تحقیق بر روی روش‌های کنترل نزدیک‌بینی هستند.

با این مقاله بیناطب همراه باشید تا درباره نزدیک‌بینی و علل موج میوپی بیشتر بدانید.

نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان

نزدیک‌بینی یا میوپیا (Myopia) یکی از انواع عیوب انکساری چشم است. عیوب انکساری به علت ایجاد خطا در شکستن نور ورودی به چشم منجر به تاری دید می‌شوند. نزدیک‌بینی همانگونه از نامش پیداست به این معنی است که فرد اجسام نزدیک را بهتر از دور می‌بیند. اجسام و فواصل دور بسته به میزان نمره میوپی، تار یا بسیار تار دیده می‌شوند. این حالت ممکن است به علت بزرگ‌تر بودن کره چشم یا قدرت بیش از حد نرمال قرنیه رخ دهد. در نتیجه این دو علت، نورهای وارد شده به چشم به جای این که روی شبکیه متمرکز شوند در جلوتر از آن کانونی می‌شوند. با استفاده از عدسی‌های واگرا یا منفی می‌توان این نورها را عقب‌تر برد و روی شبکیه انداخت.

نزدیک‌بینی معمولا از دوران کودکی آغاز شده و در سال‌های رشد میزان آن افزایش می‌یاید. شروع نزدیک‌بینی در کودکان یکی از عوامل خطر در افزایش و پیشرفت آن محسوب می‌شود. هرچه سن آغاز نزدیک‌بینی کمتر باشد احتمال اینکه نزدیک‌بینی در نوجوانی شدت بیشتری بگیرد بالاتر است. زمینه ارثی و کار نزدیک بیش از حد، دو علت اصلی ایجاد یا پیشرفت نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان هستند.

علل افزایش نزدیک‌بینی در کودکان

پاسخ به این سوال ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی است.

1. زندگی در عصر مدرن، منجر به تغییرات بسیار زیادی در سبک زندگی شده است. آنچه امروزه چشمان ما و فرزندان عصر جدید با آن مواجه هستند و این حجم از کار بینایی، در عصر هیچ یک از اجداد ما رخ نداده است. خانه‌ها کوچک‌تر شده‌اند و فاصله دوری که چشمان کودک با آن مواجه است بسیار نزدیک‌تر شده است. برای درک کامل این تغییر کافی است چشمان یک کودک در دشت یا کوه را با چشمان کودکی در یک اتاق و خانه کوچک مقایسه کنید. امروزه انواع بازی‌ها، آموزش، ارتباطات اجتماعی و حتی خرید، همه در بسترهای آنلاین و مجازی صورت می‌گیرد.
2. افزایش زمان کارهای نزدیک و استفاده زیاد از انواع صفحات دیجیتال فشار مداوم بر روی سیستم تطابق چشم وارد می‌کند. تحریک مداوم و اسپاسم سیستم تطابقی چشم یکی از علل افزایش نزدیک‌بینی در نوجوانان و نیز کودکان است.
3. کاهش قرارگیری در معرض نور طبیعی خورشید: طبق نتایج مطالعات، در معرض نور طبیعی روز بودن یکی از درمان‌های موثر در کنترل نزدیک‌بینی محسوب می‌شود. کودکانی که روزانه حداقل ۲ ساعت در فضای باز روز حضور دارند یا بازی می‌کنند، کمتر دچار افزایش شدید نمره نزدیک‌بینی می‌شوند.
4. عوامل ژنتیکی و ارثی: زمینه ارثی یکی از عوامل اصلی ایجاد و پیشرفت نزدیک‌بینی است. به همین علت در کودکان دارای والدین نزدیک‌بین باید معاینات چکاپ نزدیک‌بینی مرتب صورت بگیرد و در صورت ایجاد نزدیک‌بینی در کودکان از روش‌های کنترل نزدیک‌بینی استفاده شود.

علائم نزدیک‌بینی در کودکان ونوجوانان

این علائم می‌توانند نشانه‌ای از شروع یا تشدید نزدیک‌بینی باشد:

• نزدیک شدن بیش از حد به تلویزیون یا کتاب
• شکایت از سردرد یا خستگی چشم
• نمره پایین در درس‌هایی که نیاز به دید دور دارند(مثلاً خواندن از روی تخته)
• مالیدن مکرر چشم‌ها یا تنگ کردن آن‌ها هنگام نگاه به دور
• کاهش تمرکز یا علاقه در فعالیت‌های بیرونی

کنترل نزدیک‌بینی نوجوانان و کودکان

درکنترل نزدیک بینی، تمرکز بر جلوگیری از افزایش نمره چشم است. برای درک بهتر اهمیت کنترل نزدیک‌بینی در نوجوانان و کودکان بهتر است به این چند نکته توجه کنید:

• بالا رفتن شماره چشم می‌تواند با تغییر ساختار و شکل چشم، یعنی آسیب به چشم همراه باشد.
• بالاتر رفتن نمره چشم، انتخاب فریم و عدسی را محدودتر می‌کند و هزینه عینک نهایی را بالاتر می‌برد.
• هر شماره چشمی قابل اصلاح با روش‌های جراحی نمره چشم نیست.
• در نمرات بالای نزدیک‌بینی چشم، احتمال دچار شدن به عوارض جراحی بیشتر خواهد بود.

در حال حاضر روش‌های کنترل نزدیک‌بینی موجود برای کند کردن سرعت پیشرفت میوپی و جلوگیری از افزایش بیش از حد طول کره چشم کاربرد دارند. بسته به انتخاب نوع روش و ترکیب آن‌ها میزان موفقیت در کنترل نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان متغیر خواهد بود. این روش‌ها شامل موارد زیر می‌باشند:

1. عدسی‌های کنترل میوپی: این عدسی‌های عینک به صورت اختصاصی برای کنترل نزدیک‌بینی طراحی شده‌اند. این عدسی‌ها دارای تاییده سازمان غذا و دارو آمریکا (FDA) می‌باشند. این عدسی‌ها دارای یک طراحی خاص در ساختار خود هستند که منجر به ایجاد نمره‌های متفاوت در بخش‌های مختلف عدسی می‌شود. در نتیجه‌، این طراحی اختصاصی، تصویر اجسام فواصل مختلف را روی شبکیه انداخته و سرعت افزایش طول محوری چشم را کندتر می‌کند.
2.  لنزهای اورتوکراتولوژی: لنزهای شبانه یا شارژی یا اورتوکراتولوژی (Ortho-K) یکی دیگر از روش‌های کنترل نزدیک‌بینی هستند. این لنزها تنها لنزهای تماسی هستند که قابل استفاده در شب و خواب هستند. مزیت دیگر لنزهای شارژی یا اورتوکراتولوژی علاوه بر کند کردن پیشرفت میوپی، این است که در طول روز کودک یا نوجوان نیازی به استفاده از عینک یا لنز ندارد.
3. قطره‌های آتروپین با دوز پایین: پژوهش‌ها نشان داده‌اند که استفاده از آتروپین با غلظت پایین (۰٫۰۱٪ تا ۰٫۰۵٪) می‌تواند رشد میوپی را تا ۵۰٪ کاهش دهد. البته مصرف آن باید زیر نظر اپتومتریست یا چشم‌پزشک انجام شود.
4. افزایش زمان فعالیت در فضای باز: این روش ساده‌ترین، کم‌هزینه‌ترین و یکی از موثرترین روش‌های پیشگیری از پیشرفت نزدیک‌بینی است. روزانه حداقل ۹۰ تا ۱۲۰ دقیقه نور طبیعی بدون نگاه مستقیم به خورشید، می‌تواند نقش قابل توجهی در کنترل میوپی داشته باشد.
5.  اصلاح عادات دید نزدیک: رعایت فاصله مناسب نزدیک (حداقل ۴۰-۵۰ سانتی‌متر)، استراحت چشمی هر ۲۰ دقیقه (قانون ۲۰-۲۰-۲۰) و استفاده از نور مناسب هنگام مطالعه بسیار مؤثر است.

درمان نزدیک‌بینی کودکان و نوجوانان

درمان، بسته به شدت و سن شروع میوپی، متغیر است. در بیشتر موارد، هدف از درمان، اصلاح دید و مهار پیشرفت نزدیک‌بینی است:

• عینک طبی: عینک هنوز اصلی‌ترین و مطمئن‌ترین ابزار اصلاح دید است. انتخاب صحیح فریم و عدسی متناسب با نیاز کودک، از اهمیت بالایی برخوردار است. انتخاب فریم در نمرات بالا می‌تواند یک عامل تاثیر گذار در ظاهر و عملکرد عینک نهایی باشد.
• عینک با عدسی کنترل میوپی: استفاده از عدسی‌های با طراحی کنترل میوپی می‌تواند علاوه بر اصلاح دید، در روند کند کردن پیشرفت نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان موثر باشد.
• لنزهای تماسی نرم یا شبانه: لنزهای نرم یا شبانه برای نوجوانانی که فعالیت‌های ورزشی یا اجتماعی دارند، می‌تواند جایگزین مناسبی باشد.
• درمان‌های ترکیبی: در برخی موارد، ترکیب آتروپین با عدسی‌های کنترل میوپی یا اورتو-کی، بهترین نتیجه را می‌دهد.

جراحی نمره چشم

اگر فردی به عمل جراحی حذف عینک تمایل داشته باشد، در سن بالاتر از ۲۰ سالگی و به شرط ثابت بودن نمره چشم طی دو چکاپ ۶ ماهه، قابل بررسی است. پس از بررسی تصویربرداری‌های قرنیه، در صورتی که ضخامت و ویژگی‌های سلامتی قرنیه طبیعی باشد، شما می‌توانید با مشاوره جراح چشم، یکی از روش‌های جراحی عیب انکسار را انتخاب کنید. در نظر داشته باشید که چشم همه افراد نزدیک بین قابلیت عمل کردن را ندارد.

سخن پایانی

نزدیک‌بینی در کودکان و نوجوانان یک مسئله جهانی است که نمی‌توان آن را نادیده گرفت. تغییر سبک زندگی، آموزش والدین و استفاده از روش‌های علمی کنترل نزدیک‌بینی، سه رکن اصلی در مقابله با موج میوپی پیش رو هستند.
معاینه چشم و چکاپ روتین قدم اول در تشخیص نزدیک‌بینی یا بررسی پیشرفت آن است. در صورت احتمال میوپی پیشرونده باید با استفاده از انواع روشهای کنترل نزدیک‌بینی مداخله صورت گیرد. 

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری