23
شهریور
تفسیر نمره چشم با دستگاه
0
تفسیر نمره چشم با دستگاه
شاید به خاطر داشته باشید که در سالهای آغاز به استفاده از دستگاه برای تعیین نمره چشم، بر سر در دفاتر بینایی سنجی و مطبهای چشمپزشکی نوشته میشد: تعیین نمره عینک با دستگاه، تعیین نمره عینک با کامپیوتر. امروزه تعیین نمره چشم با دستگاه یکی از بخشهای اولیه و روتین یک معاینه چشم است. اما نمره چشم با دستگاه یعنی چه؟ این دستگاه کدام دستگاه اتاق معاینه است و تفسیر پرینت آن چگونه است؟ آیا نمره پرینت شده توسط دستگاه به معنی نمره نهایی برای تجویز عینک است؟ پاسخ این سوالات را در این مقاله جذاب بیناطب دریافت کنید. با ما همراه باشید.
پرینت کامپوتری نمره چشم چیست؟
پرینت کامپیوتری نمره چشم یک خروجی چاپ شده از اطلاعات یکی از دستگاههای اتاق معاینه چشم است. کاربرد این این دستگاه اندازهگیری نمره چشم است و نام آن اتورفکتومتر (AutoRefractometer) است. اتو(Auto) به معنی خودکار و رفرکتومتر (Refractometer) به معنی اندازهگیریکننده رفرکشن (نمره چشم) است. امروزه انواع بسیار زیادی از اتورفرکتومترهای یک کاره و چند کاره در برندهای کمپانیهای تولیدکننده تجهیزات چشمپزشکی موجود هستند. این دستگاهها در انواع رومیزی، پرتابل (قابل حمل) و غربالگری موجود هستند. چندین فناوری و تکنیکهای اپتیکی برای ساخت اتورفرکتومتر وجود دارد. به همین دلیل تکنولوژیهای سازنده اتورفرکتومترها، ابعاد آنها و نیز ویژگیها و آپشنهای آنها متفاوت است. بنابراین همهی اتورفرکتومترها یکی نیستند. اصلیترین هدف از ساخت اتورفرکتومتر، اندازهگیری نمره چشم یا رفرکشن چشم بوده است. تا قبل از اتورفرکتومتر این کار به وسیله رتینوسکوپ و طی رتینوسکوپی انجام میگرفت. اما با توجه به نیاز به افزایش سرعت معاینه، ساخت دستگاهی برای سریعتر و راحتتر اندازهگیری کردن نمره چشم در دستور کار محققان و کمپانیهای تولید تجهیزات چشمپزشکی قرار گرفت. البته رتینوسکوپی هنوز هم به عنوان یکی از مهارتهای ضروری برای اپتومتریستها و چشمپزشکان کاربرد دارد، زیرا برای تمام افراد و چشمها نمیتوان از اتورفرکتومتر استفاده کرد. رتینوسکوپی یک مهارت فوقالعاده با اهمیت و کاربردی در معاینه چشم است.
پس تا اینجا دانستیم که کامپیوتر تعیینکننده نمره چشم درواقع دستگاه اتورفرکتومتر است. این دستگاه با بهرهگیری از فناوری و سیستم اپتیکی پیچیده خود قادر به اندازهگیری میزان عیوب انکساری چشم است. شیوه اندازهگیری نمره چشم به وسیله اتورفرکتومتر، تکنیکهای مختلفی دارد که در دستگاههای برندهای مختلف متفاوت است. به طور کلی و ساده، نور از منبع دستگاه وارد چشم فرد شده و پس از بازتاب آن توسط شبکیه، نور بازتاب شده آنالیز میشود. دستگاه با محاسبه و آنالیز ویژگیهای نور برگشتی، میزان نمره چشم را اندازهگیری میکند. در نهایت زمانی که کاربر اتورفرکتومتر نمره هر دو چشم را به وسیله دستگاه اندازهگیری کرد، میتواند از این نتایج به صورت چاپ شده خروجی بگیرد. به این خروجی دستگاه اتورفرکتومتر، پرینت کامپیوتری نمره چشم گفته میشود. تمام اتورفرکتومترها دارای پرینتر داخلی حرارتی هستند که نتایج رفرکشن را روی کاغذ چاپ میکند. از این پرینت کامپیوتری نمره چشم برای درج در مستندات پرونده بینایی بیمار و همچنین جهت ارائه گزارش به برخی مراکز اداری و بیمهها استفاده میشود. حالا همراه ما باشید تا ببینیم که این پرینت شامل چه اطلاعاتی است.
اجزای اصلی نمره چشم و تفسیر آنها
اطلاعات خروجی پرینت نمره چشم به نوع دستگاه بستگی دارد. برخی دستگاهها علاوه بر موارد عمومی، ممکن است شکل شماتیک از وضعیت عیب انکسار چشم را هم ارائه دهند. همچنین بستگی به چندکاره بودن دستگاه دارد. دستگاههای اتورفرکتومتری که علاوه بر نمره چشم (رفرکتومتری) دارای قابلیت کراتومتری(اندازهگیری شعاع انحنا قرنیه)، پکیمتری(اندازهگیری ضخامت قرنیه) و تونومتری(اندازهگیری فشار چشم) هستند، از این اطلاعات اندازهگیری شده هم در پرینت نهایی خروجی ارائه میدهند.
به طور کلی در یک پرینت نمره چشم بخشهای زیر وجود دارد:
- نمره چشم راست، شامل: اسفر(مقدار ضعیفی نردیک بینی و دوربینی)، سیلندر (مقدار آستیگماتیسم) و محور آستیگماتیسم
- نمره چشم چپ، شامل: اسفر(مقدار ضعیفی نردیک بینی و دوربینی)، سیلندر (مقدار استیگماتیسم) و محور آستیگماتیسم
- نمره چشمها به صورت نمره اندازهگیری شده در هر بار و همچنین به صورت میانگین نمره اندازهگیری شده ارائه میشود.
- تعداد دفعات اندازهگیری نمره برای هر چشم بستگی به نوع دستگاه دارد و اغلب حداکثر تا ۱۰ مرتبه اندازهگیری ذخیره میشود.
- اطلاعات بیشتر درباره خواندن نسخه چشم میتواند در تفسیر این نمره چشم برای شما کمککننده باشد.
- فاصله ورتکس خلفی که در آن اندازهگیری نمره چشم صورت گرفته است: فاصله ورتکس تا VD یکی از شاخصهای بسیار مهم در تجویز نمره چشم و ساخت عینک است. VD به فاصله سطح پشتی عدسی تا سطح جلویی قرنیه اطلاق شده و اندازهگیری میشود. دقت داشته باشید اگر تنظیمات فاصله ورتکس یک دستگاه با دستگاهی دیگر تفاوت داشته باشد، مقدار نمره اندازهگیری شده هم متفاوت خواهد بود. به همین دلیل در هنگام مقایسه پرینت دستگاههای مختلف با هم باید به این مورد توجه ویژه کرد که در هنگام تعیین نمره چشم فاصله ورتکس پیشفرض دستگاه روی چه مقداری قرار داشته است.
- اندازهگیری فاصله بین مردمکی یا PD: دستگاه اتورفرکتومتر بعد از اندازهگیری نمره هر دو چشم، از روی موقعیت قرارگیری مردمک دو چشم در حین اندازهگیری، مقدار PD دور بیمار را ارائه میدهد. البته این عدد همیشه کاملا دقیق نیست. اپتومتریست باید هنگام تجویز نسخه بهویژه در موارد نیازمند به PD دقیق، با استفاده از ابزارهای دقیق فاصله بین مردمکی را اندازهگیری کند.
- نام دستگاه و نام مرکز: در پایین برگه پرینت نمره چشم، نام دستگاه (مانند Topcon, Nidek, Scharops و…) و نام مرکز نوشته میشود. مالکان دستگاه با قرار دادن نام مرکز خود در خروجی پرینت شده میتوانند آن را شخصیسازی کنند و همچنین از آن برای پیگیری در موارد موردنیاز استفاده کنند.
- شماره بیمار: این مورد مانند کیلومتر شمار ماشین، میزان کارکرد دستگاه را نشان میدهد. به ازای هر بار اندازهگیری کامل نمره دو چشم و چاپ آن، یک عدد به شمارنده دستگاه اضافه میشود.
- تاریخ و ساعت اندازهگیری
اندازهگیری نمره چشم با دستگاه به چه عواملی بستگی دارد؟
دستگاه اتورفرکتومتر با کیفیت فناوری و ساخت عالی، یک گزینه بسیار خوب برای راحتتر و سریعتر کردن تعیین نمره چشم در کنار حفظ دقت برای اپتومتریستها و چشمپزشکان است. اما حتی بهترین دستگاههای اتورفرکتومتر برترین کمپانیها هم محدودیتهایی دارند. اتورفرکتومترها همیشه قادر به تعیین نمره دقیق نیستند. همچنین برای استفاده از این دستگاه باید فرد قادر باشد که پشت دستگاه بنشیند و برای چند ثانیه به تصویر داخل دستگاه نگاه کند. به همین دلیل استفاده از اتورفرکتومتر فقط یک بخش از یک معاینه چشم کامل است. اپتومتریست و چشمپزشک مجرب با دارا بودن أنواع ابزارها و دستگاههای مختلف و مسلط بودن بر مهارتهای مختلف تشخیصی میتوانند در هنگام محدودیت یک دستگاه، از یک روش و ابزار دیگر برای تکمیل معاینه خود استفاده کنند.
مواردی که بر استفاده از اتورفرکتومتر و تعیین نمره چشم با دستگاه تاثیر میگذارند عبارتند از:
- سن: ملاحظات چشمی مرتبط با سنین مختلف بر روی اندازهگیری نمره چشم با دستگاه تاثیر میگذارد. معمولا در کودکان پایینتر از سن ۴ سالگی امکان جلب همکاری کودک برای نشستن پشت دستگاه وجود ندارد. علاوه بر این مورد، در سنین کودکی تا نوجوانی که سیستم تطابق چشم بسیار فعال و قوی است، نباید انتظار داشت که نمره دستگاه نمره واقعی چشم فرد باشد. ممکن است دستگاه نمره را کمتر از میزان واقعی یا به صورت نمره کاذب اندازهگیری کند.
- توانایی نشستن فرد پشت دستگاه اتورفرکتومتر: در افرادی که به علت أنواع اختلالات حرکتی قادر به نشستن پشت دستگاه اتورفرکتومتر نیستند، باید از سایر روشهای اندازهگیری نمره چشم استفاده شود.
- میزان تطابق چشم فرد: تطابق یا Accomodation، توانایی طبیعی چشم برای تغییر قدرت خود است. این قابلیت است که باعث میشود شما بتوانید در کسری از ثانیه اجسام دور و سپس تصویر نزدیک در ۴۰ سانتیمتری خود را به وضوح ببینید. در طی تطابق، عدسی چشم به کمک اجسام مژگانی، نمره خود را برای دیدن اجسام نزدیک افزایش میدهد. در سنین پایین (گاهی موارد حتی در سنین قبل ۴۰ سالگی نیز) قدرت عضلات جسم مژگانی برای تطابق بسیار بالا است. گاهی ممکن است افراد دچار اسپاسم تطابق یا گرفتگی تطابق شوند. این به این معنی است که سیستم تطابق بعد از افزایش قدرت خود برای واضح کردن اجسام نزدیک، توان ریلکس کردن و شل کردن عضلات خود را ندارد. به همین دلیل به طور مداوم در حالت نمره افزایش یافته باقی میماند. اسپاسم تطابق یا فعال شدن تطابق در حین اندازهگیری نمره چشم با دستگاه، میتواند اندازهگیری را با خطا مواجه کند. ممکن است نمره پایینتر یا بیشتر از حد واقعی نشان داده شود.
- عیوب انکساری بالاتر از حد توان دستگاه: هر دستگاه اتورفرکتومتر محدودهای از نمره قابل اندازهگیری دارد. موارد بیش از این محدوده مانند آستیگماتیسم بالا و میوپیهای بسیار بالا، توسط دستگاه قابل اندازهگیری نیستند.
- بیماریهای قرنیه مانند ناخنک پیشرفته، دیستروفیهای قرنیه، زخمها و نازکی بیش از حد قرنیه: این موارد اندازهگیری نمره چشم را میتوانند با خطا مواجه کنند.
- بیماریهای مسدودکننده مسیر بینایی مانند آب مروارید پیشرفته، جداشدگی شبکیه، خونریزیها و التهابهای داخل چشمی: در این موارد به علت انسداد مسیر بینایی، نور قابلیت رفت و برگشت ندارد. به همین علت امکان اندازهگیری نمره چشم وجود ندارد.
- لرزش بیش از حد چشم (نیستاگموس) یا بدن (پارکینسون): اگر به علت لرزش بسیار زیاد سر یا چشمها فرد نتواند برای چند ثانیه به تصویر داخل دستگاه نگاه کند، ممکن است اندازهگیری ممکن نشود یا با خطا انجام شود.
آیا پرینت کامپیوتری نمره چشم به معنی نمره عینک نهایی است؟
پاسخ به این سوال به طور قطع خیر است. به هیچ عنوان پرینت نمره کامپیوتری به معنی نمره نهایی برای تجویز عینک نیست. به این دلایل:
- نمره دستگاه یک نمره کلی از وضعیت انکساری چشم در دید دور است. اطلاعاتی مبنی بر رفرکشن نزدیک و وضعیت عضلانی چشم و دید دوچشمی در اختیار نمیگذارد. افرادی که به عینک نزدیک نیاز دارند باید بر اساس معاینه چشم کامل نمره نزدیکشان تجویز شود، که این نمره در پرینت دستگاه نیامده است.
- در کودکان و نوجوانان یا افراد با سیستم تطابقی بسیار فعال(مانند افراد بیش فعال، افراد با استرس زیاد و …) نمره دستگاه میتواند با نمره واقعی بسیار متفاوت باشد. زیرا اسپاسم شدید سیستم تطابق چشم باعث ایجاد نمره کاذب میگردد. اگر تجویزی بر اساس این نمره کاذب صورت بگیرد، درواقع فرد نه تنها از آن عینک بهرهای نخواهد برد، بلکه دچار علائم بینایی آزاردهنده و حتی تاثیر مخرب بر سیستم بینایی میگردد. به دست آوردن نمره واقعی چشم در این افراد، به یک معاینه چشم کامل و استفاده از تکنیکها و ابزارهای دیگر مانند رتینوسکوپی، معاینه با استفاده از قطرههای سیکلوپلژی و .. نیاز دارد.
- در اختلالات قرنیه (مانند ناخنک، زخم و اسکار قرنیه و…) به علت کشیدگی قرنیه نمرهای که توسط دستگاه ارائه میشود نمره ناحیه کشیده شده است و ممکن است با نمره نهایی خیلی اختلاف داشته باشد.
- در قوز قرنیه، نمره دستگاه میتواند با نمره تجویزی بسیار متفاوت باشد. زیرا نازکشدگی شدید قرنیه باعث شکستن بیش از حد نور و ایجاد نمرهای بسیار بالا و متفاوت با نمره تجویز نهایی میشود. در این افراد بیشتر باید از تکنیکها و ابزارهای رفرکشن سابجکتیو برای تعیین نمره دقیق نهایی استفاده کرد.
- حتی در مواردی که نمره دستگاه نشاندهنده نمره واقعی و کامل چشم فرد است، تجویز الزاما به معنی تجویز این نمره نیست. بلکه بر اساس اصول و گایدلاینهای تجویز ممکن است اپتومتریست تصمیم بگیرد بسته به سن، شغل، نیاز بینایی و توان سازگاری هر فرد، بخشی از این نمره را تجویز کند.
در تمام این موارد دانش، تجربه و هنر اپتومتریست و چشمپزشک است که در نهایت از یک نمره خام دستگاه میتواند تجویز نهایی را رقم بزند. معاینه چشم فقط به معنی اندازهگیری نمره چشم با دستگاه نیست. بلکه شامل تفسیر این نمره، بررسی صحت و دقت آن و بررسی میزان تجویز آن بر اساس هر فرد میباشد. نمره دستگاه یک نمره خام و کلی با امکان خطا است. پس لطفا تصور نکنید که آنچه که روی برگه پرینت دستگاه نمره چشم نوشته شده است یک مقدار مطلق و مساوی با تجویز عینک است.
سخن پایانی
در تجویز عینک نه تنها خوب دیدن و واضح دیدن، بلکه راحت دیدن و راحت بودن با عینک نیز باید لحاظ شود. تجویز هر نسخه عینک یک تجربه منحصر به فرد است. هر تجویز بر اساس تمام اطلاعات معاینه، سبک زندگی و نیاز بینایی هر شخص صورت میگیرد. تصمیمگیری تجویز عینک برای هیچ دو فردی یکسان نیست. در این میان نمره دستگاه فقط یک بخش و یک تکه از این پازل کلی است. ارتباط و اتصال تمام تکههای پازل منجر به تجویز و ساخت یک عینک واضح و راحت میشود.
نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشنای ارشد اپتومتری
