عینک مناسب میگرن و نورگریزی

آیا برای شما اتفاق افتاده که به علت تشدید یا آغاز سردرد با نور محیط، بخواهید چشمان خود را ببندید یا به یک اتاق تاریک بروید؟ کسانی که تجربه فتوفوبیا و سردردهای میگرنی در اثر عامل نوری دارند حتما با این حالت آشنا هستند. آیا می‌توان از عینک و عدسی‌های خاص برای این افراد استفاده کرد تا شدت نورهای محیطی را کنترل کرد؟

با این مقاله بیناطب همراه باشید تا نگاهی تخصصی به تاثیر میگرن بر چشم و نقش انتخاب صحیح عینک در کاهش علائم این بیماری داشته باشیم.

میگرن و تاثیر آن بر چشم

میگرن یکی از شایع‌ترین اختلالات نورولوژیک در جهان است و تخمین زده می‌شود حدود ۱۵٪ جمعیت بزرگسال درجاتی از آن را تجربه کنند. انواع میگرن در سنین مختلف جوانی تا میانسالی با علامت اصلی سردرد بروز می‌کنند. نوع و شدت سردردها، سایر علائم همراه و عامل تحریک آن ممکن است متفاوت باشد.

میگرن یک اختلال عصبی مرکزی است که در آن مسیرهای درد در ساقه مغز و قشر بینایی بیش‌فعال می‌شوند. مطالعات تصویربرداری عملکردی (fMRI) نشان می‌دهد که راه‌های شبکیه- تالاموس- قشر بینایی در زمان حمله میگرنی بیش‌فعال شده و نورهای معمولی برای فرد دردناک و تحریک کننده حس می‌شود.

تاثیرات چشمی مرتبط با میگرن

·       افزایش حساسیت به نور (Photophobia)

·       تاری دید گهگاهی (به ویژه در هنگام حمله سردرد)

·       دیدن خطوط زیگزاگی، خطوط و نقاط رنگی، نقاط نورانی یا اورا

·       کاهش تحمل نور LED و فلورسنت

·       حساسیت به کانتراست بالا

·       عدم تحمل صفحه‌ نمایش گوشی و کامپیوتر

·       تنگ کردن و جمع کردن چشم‌ها

نتایج مطالعات نشان می‌دهد که نورهای با طول موج آبی و سبز محرک‌های اصلی حمله‌ی میگرن هستند، در حالی که طول موج‌های قرمز و کهربایی اثر تحریک‌ کنندگی بسیار کمتری دارند.

نورگریزی چیست؟

یکی از علائم آزاردهنده در میگرن، نورگریزی یا فتوفوبیا است. فوتوفوبیا (Photophobia) یا ترس از نور (فوتو: نور+ فوبیا: ترس) به حالتی در چشم گفته می‌شود که چشم نسبت به نور حساسیت بالایی دارد و قادر به تحمل نور نیست. فوتوفوبیا در واقع به معنی حساسیت دردناک به نور است. اصطلاح ترس از نور به صورت اغراق شده در نام آن آمده است. شدت حساسیت و درد با تحریک نوری در واقع باعث اجتناب فرد از مواجه با نورهای درخشان یا حتی بازتاب از سطوح می‌شود.

انواع بیماری‌های مختلف چشمی و عصبی ممکن است باعث ایجاد درجاتی مختلف از شدت فوتوفوبیا شوند، مانند:

·      خشکی چشم شدید

·      یووئیت یا التهاب داخل چشمی

·      اختلالات و آسیب‌های قرنیه

·      آسیب‌های شبکیه

·      بعد از عمل چشم

·      اختلالات مغزی

·      بیماری‌های عصبی

·      حتی مصرف برخی داروها

در برخی موارد فرد حتی قادر به باز کردن چشم در محیط نورانی نیست.

در افراد مبتلا به میگرن، درجات مختلف نورگریزی یا فتوفوبیا ممکن است وجود داشته باشد. ممکن است نور عامل تحریک و آغاز حمله سردرد میگرنی یا باعث تشدید سردرد فعلی شود. برخی افراد با بستن چشم‌ها با چشم بند یا رفتن به اتاق تاریک حس بهتری تجربه می‌کنند. نورگریزی یکی از علائم همراه در میگرن است و اکثر افراد مبتلا به میگرن، درجاتی از آن را تجربه می‌کنند.

ویژگی‌های نورگریزی میگرنی

·       تحریک نوری موجب آغاز یا تشدید سردرد می‌شود.

·       شدت درد با قرار گرفتن در محیط تاریک کاهش می‌یابد.

·       نورهای آبی–سفید شدیدترین اثر را دارد.

·       صفحه‌ نمایش گوشی، لپ‌تاپ و چراغ‌های LED بیشترین نقش تحریکی را دارند.

·       حتی شدت معمول نور روز برای بیمار آزاردهنده است.

·       نورهای بازتاب شده از سطوح صیقلی و سفید نیز می‌تواند باعث آزار فرد گردد.

عینک مناسب برای دردهای میگرنی

انتخاب عینک‌های خاص، ملاحظات انتخاب فریم مناسب برای پوشش حداکثری چشم، ‌فیلترهای نوری و عدسی‌هایی که بتوانند شدت حملات یا علائم آزاردهنده میگرن را کاهش دهند اهمیت دارد. اپتومتریست می‌تواند با معاینه کامل و مشاوره تخصصی در زمینه انتخاب فریم و عدسی، نقش موثری در کاهش ناراحتی‌های بینایی بیماران میگرنی داشته باشد. برخی از عینک‌های مناسب برای دردهای میگرنی عبارتند از:

1.   اصلاح مقادیر جزئی عیب انکسار و انحراف پنهان: در افراد مبتلا به میگرن حتی مقادیر اندک عیب انکسار می‌توانند اهمیت داشته باشند. اپتومتریست طی یک معاینه کامل چشم و دید دوچشمی در صورتی که اختلالی بیابد که ممکن است باعث تشدید سردرد یا خستگی چشم شود، آن را اصلاح می‌کند. مقادیر کم آستیگماتیسم، نزدیک بینی یا حتی دوربینی و نیز اصلاح مقادیر قابل توجه انحراف پنهان یا اختلالات دید دوچشمی، می‌تواند از اضافه شدن خستگی چشمی به میگرن جلوگیری کند.

2.   عدسی‌های با پوشش آنتی رفلکس: پوشش آنتی رفلکس یا ضد انعکاس با کاهش بازتاب‌های محیطی نقش موثری در وضوح دید و نیز راحتی دید دارد.

3.   عدسی‌های فیلترکننده نوری، فیلتر FL-41: این فیلتر نوری یکی از گزینه‌های عملی و علمی برای استفاده در عینک برای میگرن می‌باشد. طبق نتایج مطالعات، استفاده از فیلتر FL-41 باعث کاهش شدت حملات، کاهش دفعات حملات و نیز کاهش خستگی چشمی در افراد مبتلا به میگرن شده است. این فیلتر طول موجهای آبی-سبز (۴۸۰-۵۲۰نانومتر)، همان طول موجی که تحریک کننده مسیرهای تالاموس- قشر بینایی است را کاهش می‌دهد.

مزیت ها:

·       مناسب برای استفاده روزمره

·       مناسب برای کار با کامپیوتر

·       کاهش ورود نورهای LED و فلورسنت

·       بدون تغییر در تشخیص رنگ

4.   عدسی‌های با تینت رنگی کهربایی و رز: عدسی‌های رنگی با فیلتر Rose Copper یا Amber در کاهش تحریک ناشی از نورهای سرد و آبی موثر هستند. افراد مبتلا به میگرن می‌توانند از عینک‌های آفتابی یا طبی-رنگی با این فیلترهای رنگی استفاده کنند.

5.   عدسی‌های پلاریزه: خاصیت پلاریزه در عدسی‌های عینک آفتابی نقش موثری در کاهش بازتاب‌های آزاردهنده محیطی و خیرگی نور دارد. بازتاب نور از سطوح صاف یا صیقلی مثل آسفالت جاده، دریا، شیشه و… می‌تواند باعث شروع یا تشدید میگرن شود. این می‌تواند در یک سفر یا رانندگی جاده‌ای رخ دهد و روی عملکرد فرد تاثیر بگذارد. عدسی‌های آفتابی دارای خاصیت پلاریزه با رنگ رز، کهربایی تیره یا قهوه‌ای می‌توانند گزینه‌ بسیار خوبی برای رانندگی یا سفر این افراد باشند.

6.   انتخاب صحیح فریم مناسب: نکات زیر باید در انتخاب فریم برای افراد میگرنی در نظر گرفته شود:

·      فریم سبک و ضد ‌آلرژیک(متریال‌های هیپوآلرژنیک که باعث ایجاد حساسیت پوستی نمی‌شوند مانند تیتانیوم)

·      پد بینی سیلیکونی نرم

·      ابعاد فریم کمی بزرگ‌تر برای کاهش ورود نور محیطی

·      قرارگیری فریم روی نقاط فشار (بینی، گیجگاه و پشت گوش) باید با کمترین فشار باشد.

·      فریم به صورت پایدار روی صورت قرار گیرد و لیز یا خیلی سفت نباشد.

عینک فتوفوبیا

افرادی که به هر علت چشمی یا عصبی دچار فتوفوبیا یا نورگریزی هستند باید از عینک‌های خاصی برای محیط بیرون و داخل استفاده کنند تا علائم آزاردهنده آن‌‌ها کاهش یابد و بتوانند عملکرد عادی در انجام امور روزانه خود داشته باشند.

1.   عینک آفتابی: افراد دچار فتوفوبیا برای محیط بیرون و حتی برای محیط داخلی روشن باید از عینک‌های آفتابی با استاندارد یووی استفاده کنند. این عینک باید در عین سبکی، حداکثر چشم و اطراف آن را پوشش دهد.

2.   عینک فتوکرومیک: عدسی‌های فتوکرومیک در محیط داخلی شفاف هستند و در مواجه با اشعه یووی موجود در نور خورشید تغییر رنگ داده و تیره می‌شوند. امروزه عدسی‌های فتوکرومیک در تنوع رنگی بالایی موجود و قابل سفارش هستند. شما می‌توانید عینکی داشته باشید که عدسی آن در محیط داخل شفاف و در بیرون به رنگ کهربایی در‌آید.

3.   عینک‌های کاوردار: این عینک‌ها دارای یک یا چند کاور هستند که به صورت گیره یا مغناطیسی روی بدنه فریم اصلی قرار می‌گیرند. معمولا عینک‌های چند کاوره دارای چند کاور آفتابی با رنگ‌های مختلف هستند.

4.   پوشش آنتی رفلکس قوی: حتما به یاد داشته باشید که عدسی‌های عینک طبی و حتی آفتابی عینک برای افراد میگرنی و دچار فتوفوبیا دارای پوشش آنتی رفلکس با کیفیت بالا باشد. این پوشش بازتاب‌های محیطی را به حداقل می‌رساند و بینایی راحت‌تری را فراهم می‌کند.

5.   عدسی‌های با فیلتر رنگی مانند FL-41: این عدسی رنگی با فیلتر کردن طول موج‌های محرک درد میگرنی، نقش موثری در کاهش شدت علائم چشمی میگرن دارد.

6.   عدسی‌های رنگی در تم کهربایی و رز: شما می‌توانید عینک طبی یا آفتابی خود را در رنگ‌های کهربایی و رز سفارش دهید. با کاهش نورهای سرد، راحتی دید با این عدسی‌ها بیشتر خواهد بود.

7.   عدسی‌های پلاریزه: اگر قصد رانندگی جاده‌ای، قایق سواری یا ماهیگیری دارید، حتما از عینک آفتابی پلاریزه استفاده کنید. فیلتر پلاریزه با حذف نورهای مزاحم و کاهش خیرگی سطوح صیقلی نقش بسیار مهمی در کاهش علائم آزاردهنده فتوفوبیا در این محیط‌ها دارد.

انتخاب گزینه مناسب برای شما به نتیجه معاینه چشم و نوع و شدت فتوفوبیا بستگی دارد. استفاده از گزینه ایده‌آل می‌تواند تاثیر قابل ملاحظه‌ای در کاهش نورگریزی و برگشت به جریان عادی زندگی داشته باشد.

تاثیرات عینک بلوکات و بلوکنترل بر میگرن

عدسی بلوکات یا بلوکنترل جزء عدسی‌های فیلترکننده نور آبی هستند که برای افزایش محافظت چشم در برابر نور آبی صفحه ‌نمایش طراحی شده‌اند. آیا این عدسی‌ها در کاهش علائم میگرن موثر هستند؟ پاسخ قطعی نیست و نتیجه یک مطالعه علمی نیست. ممکن است به افراد و نوع علائم آن‌ها بستگی داشته باشد. عدسی‌های فیلترکننده نور آبی با کاهش شدت تابش نور آبی صفحه نمایش، در کاربران زیادی باعث گزارش کاهش خستگی چشم و افزایش راحتی کار با کامپیوتر شده‌‌اند. اما این عدسی‌ها در افراد مبتلا به میگرن، جایگزین فیلترFL-41 یا عدسی‌های رنگی نیستند و کارایی آن‌ها را ندارند.

سخن پایانی

یک معاینه چشم کامل با یک شکایت اصلی بیمار آغاز می‌شود. کشف علت یا علت‌های این شکایت در کنار در نظر گرفتن سبک زندگی فرد، به یک مشاوره تخصصی اپتومتری می‌انجامد. مشاوره‌ای که شامل دقت در انتخاب فریم و عدسی مناسب برای هر فرد می‌باشد. میگرن نیز یکی از اختلالاتی است که عینک می‌تواند در آن نقش یک ابزار کمکی را داشته باشد. انتخاب فریم راحت، سبک و با اندازه مناسب در کنار انتخاب عدسی متناسب با شدت سردرد و فتوفوبیا می‌تواند نقش مهمی در کاهش علائم دردناک سردردهای میگرنی داشته باشد. اپتومتریست‌ها می‌توانند با انتخاب فریم مناسب، فیلتر علمی صحیح و آموزش نورپردازی محیطی، نقش بسیار مهمی در مدیریت میگرن ایفا کنند.

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری