عینک‌های دوست دار طبیعت یا اکوفرندلی

احتمالا در محصولات مختلفی اصطلاح دوستدار طبیعت را شنیده باشید. معمولا محصولاتی که دارای مواد سازنده زیست‌تخریب‌پذیر یا قابل بازیافت هستند این نام را همراه خود می‌آورند. اگر شما هم جزء کسانی باشید که دغدغه‌های زیست محیطی دارید درباره عینک‌های اکوفرندلی یا دوست دار طبیعت کنجکاو خواهید بود.

این عینک‌ها از چه موادی ساخته شده‌اند؟ چرا دوستدار طبیعت و محیط زیست هستند؟ چگونه می‌توان این عینک‌ها را تشخیص داد؟ بنظر شما انتخاب این عینک‌ها یک انتخاب مبتنی بر مد روز محسوب می‌شود یا واقعا اقدامی آگاهانه در جهت حفظ محیط زیست است؟

با این مقاله جذاب بیناطب همراه ما باشید تا کمی بیشتر درباره این عینک‌ها گفتگو کنیم.

عینک‌های اکوفرندلی چیستند و چرا به محیط زیست کمک می‌کنند؟

عینک‌های دوستدار طبیعت یا اکوفرندلی (Eco-Friendly Eyewear) گروهی از عینک‌ها هستند که در طراحی، تولید و حتی بسته بندی آن‌ها تلاش شده است تا کمترین آسیب ممکن به محیط زیست وارد شود.

قبل از این که راجع به این عینک‌ها بیشتر بگوییم بهتر است اشاره کنیم که تولید فریم و عدسی عینک در صنعت اپتیک با مواد اولیه مختلف و مراحل مختلف فرآیند تولید، در ذات خود دارای تولید زباله‌های بسیار و گازهای گلخانه‌ای برای محیط زیست است.

·تولید فریم عینک به طور سنتی وابسته به پلاستیک‌های بر پایه نفت و فلزاتی با فرآیندهای استخراج پرهزینه و آلاینده است.

·فرآیندهای تولید مانند قالب‌گیری، برش کامپیوتریCNC، برش لیزری، مراحل پولیش، بسته‌بندی و … نیز مستعد تولید زباله و گازهای گلخانه‌ای هستند.

·از طرف دیگر، تولید عینک‌های با کیفیت پایین به معنی نیاز به تعویض سریع‌تر این عینک‌ها و تهیه مجدد عینک می‌باشد. این دوام و پایداری کم محصول باعث آسیب محیط زیستی می‌شود.

عینک‌های دوستدار محیط زیست برای کاهش این آسیب‌ها معرفی شده‌اند. در مراحل مختلف تولید این عینک‌ها از انتخاب متریال تا بسته‌بندی نهایی، کاهش آسیب به طبیعت به عنوان یکی از اصول تولید در کنار حفظ و بهبود کیفیت رعایت می‌شود.

در انتخاب مواد برای تولید این عینک‌ها از مواد پایدار، قابل بازیافت، تجدیدپذیر و زیست‌تخریب‌پذیر استفاده می‌شود. عینک اکوفرندلی با جایگزین کردن مواد فریم عینک با متریال‌های پایدارتر نقش مهمی در کاهش آلودگی زیست‌محیطی، تولید زباله و انتشار گازهای گلخانه‌ای دارد.

همچنین فرآیند تولید این عینک‌ها نسبت به عینک‌های معمولی انرژی و منابع کمتری مصرف می‌کند.

از طرف دیگر، توجه به بهبود کیفیت و استحکام در این فریم‌ها باعث می‌شود عینک دوام بیشتری داشته باشد و نیاز به تعویض مکرر کاهش می‌یابد.

انتخاب این نوع عینک‌ها نه تنها یک انتخاب مد روز، بلکه تصمیمی آگاهانه برای حفاظت محیط زیست می‌باشد.

مواد سازنده عینک‌های دوستدار طبیعت؛ از بامبو تا پلاستیک بازیافتی

نوع مواد سازنده، اصلی‌ترین ویژگی عینک‌های دوستدار طبیعت و تفاوت اصلی آن با عینک‌های معمولی است.

در گذشته، تنها از چند ماده محدود برای ساخت فریم استفاده می‌شد. البته این مواد اغلب مواد طبیعی مانند شاخ حیوانات، استخوان، چوب و … بودند. همچنین عدسی‌های عینک فقط از شیشه ساخته می‌شدند. با پیشرفت‌های صنعتی و افزایش جمعیت، انواع متریال‌های پلاستیکی و فلزی در فریم و انواع متریال مختلف بر پایه پلاستیک در عدسی عینک وارد خطوط تولید صنعت ساخت عینک شدند.

امروزه، متریال‌های مختلفی برای ساخت فریم و عدسی در دسترس صنعت اپتیک است. در کنار انواع مواد پلاستیک و فلزی برای ساخت فریم عینک، دسته‌ای از مواد هستند که دارای ویژگی‌های دوستدار طبیعت هستند. این مواد ویژگی‌هایی دارند که آن‌ها را به متریال دوستدار طبیعت تبدیل می‌کند:

· زیست تخریب پذیر: این مواد همانند مواد طبیعی، در طبیعت تخریب شده و بدون ایجاد آسیب و آلودگی در خاک یا هوا مجدد به طبیعت باز می‌گردند.

·پایدار: دوام بالای این مواد، محصول ساخته شده از آن را نسبت به سایر مواد پایدارتر می‌کند. در نتیجه نیاز به تعویض مکرر کاهش می‌یابد. این ویژگی علاوه بر اینکه از نظر اقتصادی به نفع مصرف‌کننده است، نیاز به تولید سریع و انبوه را کاهش می‌دهد.

·قابل بازیافت و تجدید پذیر: این مواد می‌توانند مجددا در خط تولید مورد استفاده قرار بگیرند. بنابراین عملا از تبدیل شدن به زباله مصون می‌مانند.

برخی از مواد سازنده عینک‌های اکوفرندلی عبارتند از:

1.   بامبو یکی از محبوب‌ترین متریال‌ها برای تولید عینک دوستدار طبیعت است. بامبو رشد سریعی دارد و نیاز کمی به آب و سموم شیمیایی دارد. این ماده به طور طبیعی زیست تخریب پذیر است. فریم‌های ساخته شده از بامبو علاوه بر وزن سبک و استحکام کافی، دارای ظاهر متفاوت و طبیعی هستند.

2.   پلاستیک‌های بازیافتی نیز یکی از متریال‌های مهم در تولید فریم عینک‌های اکوفرندلی هستند. این پلاستیک‌ها از ضایعات صنعتی و پلاستیک‌های مصرف شده جمع‌آوری می‌شوند. پس از فرآوری مجدد از آن‌ها در ساخت فریم عینک استفاده می‌شود. استفاده از این مواد باعث کاهش زباله‌های پلاستیکی و مصرف کمتر مواد با پایه نفتی می‌شود.

3.   استات زیستی (Bio-Acetate) یکی دیگر از متریال‌های محبوب در عینک‌های اکوفرندلی است. این استات از منابع طبیعی مانند الیاف گیاهی تولید می‌شود و نسبت به استات‌های معمولی پایدارتر است.

4.   فلزات بازیافتی همانند آلومینیوم یا استیل نیز مشابه پلاستیک‌های بازیافتی عمل می‌کنند. برخی عینک‌های اکوفرندلی از این فلزات بازیافت شده در ساخت فریم عینک استفاده می‌کنند. استفاده از این فلزات بازیافت شده بار زیست محیطی استخراج و تولید فلزات جدید را کاهش می‌دهد.

5.   بسته‌بندی: عینک‌های اکوفرندلی فقط محدود به متریال فریم نمی‌شوند، بلکه ملاحظات زیست محیطی در طول خط تولید و حتی تا بسته‌بندی ادامه دارد. استفاده از مواد زیست‌تخریب‌پذیر و قابل بازیافت در بسته‌بندی محصولات و بهینه‌سازی بسته‌بندی برای استفاده از حداقل مواد جزء این موارد می‌باشد.

مزایای استفاده از عینک‌های اکوفرندلی برای سلامت و محیط زیست

استفاده از عینک‌های اکوفرندلی مزایای متعددی هم برای مصرف‌کننده نهایی و هم برای محیط زیست به ارمغان می‌آورد.

مزایای عینک اکوفرندلی از نظر زیست محیطی:

·کاهش مصرف منابع طبیعی

·کاهش تولید زباله

·کاهش تولید و انتشار گازهای گلخانه‌ای

مزایای عینک اکوفرندلی از نظر سلامت مصرف‌کننده:

·  کاهش آلرژی پوستی: عینک اکوفرندلی فاقد مواد شیمیایی مضر مانند پلاستیسایزر و فلزات سنگین هستند که در فریم‌های کم‌کیفیت دیده می‌شود. به همین دلیل خطر بروز حساسیت‌های پوستی، واکنش التهابی یا آلرژیک در صورت مصرف کننده کاهش می‌یابد.

·  دوام و استحکام بالا: برندهای فعال در تولید عینک‌های دوستدار طبیعت توجه ویژه‌ای به کیفیت ساخت و دوام محصولات دارند. فریم‌های با دوام‌تر برای مصرف‌کننده نهایی به معنی عمر طولانی‌تر عینک و کاهش نیاز به تعویض مکرر است. این هم از نظر اقتصادی به نفع مصرف‌کننده است و هم از نظر زیست محیطی به صرفه است.

چگونه عینک‌های دوستدار طبیعت را از عینک‌های معمولی تشخیص دهیم؟

1.   اطلاعات شفاف ارائه شده توسط تولیدکننده درباره مواد و فرآیند تولید عینک: تامین‌کنندگان داخلی فریم عینک با انتخاب تولیدکننده معتبر و بررسی تمامی مدارک و گواهی‌ها نقش کلیدی در این مسیر را دارند. برندهای معتبر به صورت واضح و با امکان ارائه گواهی اعلام می‌کنند که در کدام بخش مواد فریم یا بسته بندی از متریال بازیافتی یا پایدار استفاده شده است. برخی از برندها برچسب، لوگو یا علائم ویژه عینک‌های اکوفرندلی را روی فریم حک می‌کنند.

2.   در برخی موارد ظاهر و حس فریم در دست نیز می‌تواند کمک‌کننده باشد. فریم‌های بامبو و چوب بافت طبیعی‌تری دارند. فریم‌های ساخته شده از استات زیستی معمولا کیفیت سطحی بالاتری نسبت به پلاستیک‌های ارزان قیمت دارند. البته تشخیص نهایی نه بر اساس ظاهر بلکه باید بر اساس اطلاعات فنی باشد.

نقش عینک‌های اکوفرندلی در کاهش ردپای کربن و مصرف منابع طبیعی

ردپای کربن مفهومی است که میزان گازهای گلخانه‌ای تولید شده در طول چرخه عمر یک محصول را نشان می‌دهد. عینک‌های دوستدار طبیعت ردپای کربن کمتری نسبت به عینک‌های معمولی دارند، به دلایل زیر:

·      کاهش مصرف مواد اولیه بر پایه نفت

·    استفاده از مواد بازیافتی در تولید عینک

·   بهینه‌سازی فرآیندهای خط تولید

·   استفاده از مواد بازیافتی و بهینه سازی در بسته بندی محصول

·  کاهش مصرف انرژی در مراحل استخراج، تولید و حمل و نقل

· حجم کمتری از ورود زباله‌های عینک به محیط زیست به دلیل استفاده از فریم‌های با دوام و قابل بازیافت

سخن پایانی

شاید در حال حاضر سهم عینک‌های اکوفرندلی در مقایسه با عینک‌های دیگر کم باشد، اما به یاد داشته باشید که دورترین سفرها با قدم اول آغاز شدند. این قدم می‌تواند سهم من و شما در دقت و توجه به انتخاب محصولات مورد نیازمان باشد. هرچه سهم عینک‌های دوستدار طبیعت در صنعت اپتیک بیشتر شود می‌توان انتظار داشت که سهم صنعت اپتیک در تولید زباله‌ها و گازهای گلخانه‌ای و آسیب محیط زیست کمتر شود.

انتخاب محصولات دوستدار طبیعت بخشی از یک سبک زندگی پایدار و مسئولانه است. این گام در انتخاب آگاهانه عینک اکوفرندلی از طرف تولیدکنندگان، تامین‌کنندگان و واردکنندگان داخلی، اپتومتریست‌ها، عینک‌سازان و مصرف‌کننده نهایی می‌تواند به تغییرات مثبت گسترده‌تری در صنعت اپتیک منجر شود.

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری