عدسی e-spf چیست؟

احتمالا نام شاخص SPF برای لوازم آرایشی مانند کرم ضد آفتاب و مرطوب کننده های پوست را شنیده باشید یا آن را بر روی محصولات آرایشی دیده باشید. اما آیا می‌دانستید از همین معیار برای محافظت یک عدسی عینک طبی یا آفتابی در برابر اشعه ماورابنفش نیز استفاده می‌شود؟ علاوه بر ورود اشعه ماورابنفش به طور مستقیم به چشم که می‌توان آن را با عدسی های ضد یووی محدود کرد، بخشی از اشعه ماورابنفش از اطراف عینک یا به دلیل بازتاب از سطح پشتی عدسی، به چشم فرد وارد می‌شود. کمپانی بزرگ تولید عدسی و تجهیزات چشم پزشکی اسیلور فرانسه، اولین شرکتی بود که لزوم وجود این شاخص و ایجاد آن در عدسی های عینک را مطرح کرد.

Eye-Sun Protection Factor (E-SPF) معیار سطح محافظت یک عدسی طبی و آفتابی در جلوگیری از ورود اشعه UV به چشم است. این شاخص، یک شاخص بین المللی جدید است که محافظت کلی در برابر اشعه ماورانبفش توسط یک عدسی را تایید می‌کند و می‌تواند هرنوع عدسی (طبی و آفتابی) را درجه بندی کند. در این مقاله با ما همراه باشید تا درباره این شاخص، لزوم آن و درجه بندی آن اطلاعات بیشتری کسب کنید.

عدسی آفتابی

در دهه های اخیر ما یاد گرفته‌ایم که حیاتی است از پوست خود در برابر خورشید محافظت کنیم. این امر به یک ضرورت غیرقابل انکار تبدیل شده است. امروزه شما با یک نگاه به شاخص SPF کرم های مرطوب کننده، ضد آفتاب ها و لباس های محافظ یووی، می‌توانید سطح محافظت مورد نیاز خود در برابر پرتو ماورابنفش خورشید را بیابید. اما اگر چنین وسیله مشابهی را برای محافظت از چشم های خود در برابر مضرات اشعه ماورابنفش خورشید بخواهیم چه؟ با وجود شواهد محکم مبنی بر مضرات کوتاه مدت و بلند مدت اشعه UV  بر چشم انسان، چنین شاخصی در عدسی های عینک وجود نداشت. تمام متریال های عدسی های شفاف و فوتوکرومیک، عدسی های رنگی، همچنین عدسی های آفتابی پلاریزه، حداقل سطوحی از محافظت از UV را با جلوگیری از عبور یووی و رسیدن به چشم ایجاد می‌کنند. با این حال اکثر عدسی ها کاری برای جذب یووی اطراف عینک یا منعکس شده از سطح پشتی عدسی انجام نمی‌دهند. مطالعات نشان داده‌اند که این یووی غیرمستقیم، علت اصلی در ایجاد صدمات چشمی وابسته به یووی است.

منابع UV

این روز ها مضرات اشعه یووی بر پوست و چشم ها برای همه آشکار است. جذب یووی در چشم و پوست اطراف آن می‌تواند منجر به چین و چروک اطراف چشم، آب مروارید، سوختگی ها و التهابات سطحی چشم و تباه شدگی لکه زرد شبکیه شود. بخش زیادی از UV خورشیدی که به چشم می‌رسد به طور مستقیم از خورشید نیست. یووی می‌تواند توسط ابرها پراکنده شود یا از سطوح اشیا، ساختمان ها و سطح زمین  بازتاب شده باشد. علاوه بر این یووی ممکن است از سطح داخلی عدسی های طبی و آفتابی روزانه منعکس شود و به چشم برسد. مقدار قابل توجهی از این یووی بازتاب شده از عدسی داخلی عدسی، به قرنیه، صلبیه و پوست نازک اطراف چشم می‌رسد. اهمیت تاثیر این یووی بازتاب شده، از زمانی بالا رفته است که تکنولوژی حذف خیرگی (No Glare) که در سطح خلفی عدسی های عینک (هم عدسی های طبی شفاف و هم عدسی های آفتابی)  اجرا شده است، مقدار قابل توجهی از یووی را بازتاب می‌دهد. مطالعات نشان داده است که این عدسی های با تکنولوژی حذف خیرگی تا 50 درصد UV تصادفی را منعکس می‌کنند. این یووی بازتاب شده از عدسی، وارد چشم و پوست نازک اطراف آن می‌شود. عدسی های محافظ یووی (UV400) از ورود یووی از رو به‌ روی فرد به چشم جلوگیری می‌کنند، اما محافظت کامل زمانی محقق می‌شود که بتوانیم از ورود یووی از اطراف عدسی یا یووی بازتاب شده از سطح پشتی عدسی به چشم نیز جلوگیری کنیم. به همین دلیل فقط یووی 400 بودن یک عینک طبی یا آفتابی، محافظت کلی یک عدسی را نشان نمی‌دهد. یووی 400 از ورود اشعه های مستقیم ماورابنفش به چشم جلوگیری می‌کند، اما اگر شما در محیط های بسیار آفتابی یا مشاغل و ورزش هایی که میزان اشعه یووی آن بالا است قرار دارید، باید از عدسی با محافظت کامل استفاده کنید.

درجه بندی E-SPF

دانشمندان کمپانی اسیلور، شاخص E-SPF را برای ارزیابی میزان محافظت چشمی در برابر خورشید طراحی کردند. اسیلور یک شرکت فرانسوی تولید کننده عدسی های عینک و تجهیزات چشم پزشکی است که دفتر مرکزی آن در پاریس قرار دارد. E-SPF یک شاخص بین المللی جدید است که محافظت کلی در برابر اشعه ماورابنفش توسط یک عدسی را تایید می‌کند. با این شاخص می‌توان هر نوع عدسی (طبی، آفتابی، رنگی، پلاریزه و…) را را از نظر محافظت در برابر UV درجه بندی کرد. شاخص E-SPF از طریق فرمول های خاص که میزان ورود یووی به چشم را با این عدسی و بدون آن محاسبه می‌کند، به دست می‌آید. همچنین با دستگاه اسپکتروفوتومتری می‌توان طیف جذبی عدسی ضد آفتاب را به دست آورد.

درجه بندی E-SPF از یک الگوی ساده پیروی می‌کند. مقادیر بالای E-SPF سطوح بالاتری از محافظت در برابر یووی را نشان می‌دهد. یعنی هرچه میزان E-SPF بالاتر باشد محافظت عدسی در برابر یووی بهتر و بالاتر است. به لطف این معیار می‌توانید به راحتی بهترین محافظ یووی را برای چشمان خود و پوست حساس و ظریف اطراف چشم انتخاب کنید.

قیمت عدسی e-spf

قیمت عدسی E-SPF به برند عدسی بستگی دارد. همانطور که اشاره شد این ویژگی یک آپشن اضافی در عدسی هاست که ابتدا توسط کمپانی اسیلور معرفی و ارائه شد و سپس کمپانی های دیگر تولید عدسی از آن در عدسی های خود استفاده کردند. بنابراین عدسی E-SPF یک عدسی مجزا نیست، بلکه یک ویژگی است که در برخی از عدسی های طبی یا آفتابی وجود دارد. قیمت این عدسی ها بستگی به برند تولید کننده عدسی دارد. علامت شاخص E-SPF معمولا روی پاکت عدسی و به درصد آن نوشته می‌شود. هرچه E-SPF بالاتر باشد، محافظت عدسی طبی یا عدسی آفتابی در برای اشعه UV بالاتر است. عدسی با E-SPF 25 به این معنی است که چشم و پوست ظریف اطراف آن به میزان 25 برابر بهتر از بدون عدسی محافظت می‌شود. به عبارت دیگر با استفاده از عدسی با E-SPF 25، چشم شما 25 بار بهتر از بدون وجود عدسی با این ویژگی، در برابر اشعه ماورابنفش خورشید محافظت می‌شود. معمولا عدسی های با E-SPF  از 2 تا 25 در عدسی های شفاف طبی و عدسی های با  E-SPF تا 50 در عینک های آفتابی ارائه می‌شوند.

آیا عدسی e-spf جایگزین کرم ضد آفتاب است؟

عدسی E-SPF برای جلوگیری از ورود اشعه UV از کناره های عدسی و اشعه بازتاب شده از سطح داخلی عدسی به چشم و پوست اطراف آن استفاده می‌شود. وقتی اشعه یووی از پشت به عدسی عینک طبی یا عدسی آفتابی برخورد می‌کند، مقداری از آن، از این سطح منعکس می‌شود و به چشم و پوست اطراف آن می‌خورد. با ایجاد لایه محافظتی E-SPF در این عدسی ها می‌توان این مقدار UV را نیز جذب کرد و اجازه نداد که وارد چشم و پوست نازک دور چشم شود. اما قطعا این قابلیت محدود به دور چشم و اندازه عدسی عینک است. E-SPF جایگزین کرم ضدآفتاب نخواهد بود زیرا قابلیت آن محدود به منطقه ای از دور چشم است که با عدسی عینک طبی یا آفتابی پوشیده شده است. میزان اثر بخشی E-SPF به درصد آن و به اندازه حدقه عدسی عینک شما بستگی دارد. اندازه عدسی عینک شما تعیین می‌کند که چه مقدار از پوست اطراف چشم را پوشش دهد. پس شما باید کرم ضد آفتاب خود را داشته باشید، همچنین اگر ضدآفتاب ویژه دور چشم دارید از آن هم می‌توانید استفاده کنید. با استفاده از عینک با عدسی E-SPF می‌توانید از ورود مقادیر غیر مستقیم اشعه یووی به چشم جلوگیری کنید و مطمئن باشید که بالاترین سطح محافظت در برابر ماورابنفش را برای چشمان خود ایجاد کرده اید.

همچنین هرچه میزان E-SPF بالاتر باشد اثر بخشی یک عدسی در برابر اشعه ماورابنفش بالاتر است. در E-SPF25، چشم شما 25 بار بهتر از بدون وجود عدسی، محافظت می‌شود. به این دلیل است که همه عدسی ها از نظر محافظت در برابر اشعه یووی برابر نیستند. شما با استفاده از این شاخص می‌توانید سطوح مختلف محافظت انواع عدسی های شفاف، فوتوکرومیک، آفتابی (رنگی، پلاریزه) و … را مقایسه کنید.

سخن پایانی

محافظت یک عدسی در برابر یووی به رنگ عدسی بستگی ندارد، بلکه به شاخص های محافظتی در برابر UV بستگی دارد. با وجود این شاخص ها حتی ممکن است برخی عدسی های شفاف بهتر از عدسی های رنگی تیره محافظت ایجاد کنند. یکی از این شاخص ها ضد یووی بودن یک عدسی است که با متریال و پوشش های عدسی ها تامین می‌شود و جلوی عبور اشعه ماورابنفش مستقیم به داخل چشم ها را می‌گیرد. شاخص دیگر کامل کننده سطح محافظت یک عدسی طبی و آفتابی، شاخص E-SPF است که جلوی ورود اشعه ماورابنفش از اطراف و بازتاب سطح داخلی عدسی را می‌گیرد. سطح محافظت یک عدسی در برابر یووی نتیجه ترکیبی از مواد عدسی (متریال عدسی) و پوشش آن است و صرف نظر از رنگ عدسی، این سطح محافظت از یک عدسی به عدسی دیگر متفاوت است. پس با توجه به متریال و پوشش های متفاوت عدسی ها، همه عدسی های عینک از نظر محافظت در برابر یووی برابر نیستند.

اگر شغل یا ورزشی دارید که چشمان شما را در معرض مقدار زیادی اشعه یووی قرار می‌دهد، اطمینان حاصل کنید که محافظت کامل و مناسبی از چشمان خود در برابر یووی دریافت می‌کنید.

برای این کار، در انتخاب عدسی مناسب با محافظت کامل، از اپتومتریست خود مشاوره بگیرید.

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری