دیدن نور آبی در فضای پیرامون

نور آبی یکی از نورهای طیف مرئی امواج الکترومغناطیسی اطراف ماست. آنچه که ما از آن به عنوان نور آبی نام می‌بریم، در واقع طیفی از طول موج ها با رنگ های مختلف آبی می‌باشد. برای داشتن یک درک رنگ کامل، ما به دیدن تمام طیف های نور مرئی نیاز داریم. نور آبی یکی از آن‌هاست. تا قبل از ظهور عصر دیجیتال، منبع نور آبی فقط خورشید و نورهای طبیعی بودند. با ظهور صفحات دیجیتال آن‌ها هم به منبعی برای تولید نور آبی تبدیل شدند. با توجه به تغییرات شکل گرفته در سبک زندگی مدرن، آیا لازم است نگران نور آبی باشیم؟ در این مقاله با ما همراه باشید تا با این نور زیبا، مفید و گاهی آسیب زننده بیشتر آشنا شوید.

نور مرئی و نامرئی چیست؟

ما در بین انواع امواج الکترومغناطیسی زندگی می‌کنیم. جهان ما جهان این امواج است. اما به دلیل محدودیت فیزیکی و فیزیولوژی انسان، ما تنها قادر به درک بخش بسیار کوچکی از این امواج هستیم. بخشی از آن را با گیرنده های شنوایی مان می‌شنویم و بخش کوچکی از این امواج را با چشمان خود می‌بینیم. گیرنده های نوری موجود در شبکیه چشم ما مسئول دریافت این بخش از امواج هستند. اما بخش اعظم امواج الکترومغناطیسی برای ما غیر قابل دریافت و درک باقی می‌مانند. (البته با ساخت ابزارهای ویژه امروزه توانسته‌ایم چشم ها و گوش های مسلحی برای دریافت امواج الکترومغناطیسی دیگر هم داشته باشیم.)

به بخشی از طیف امواج الکترومغناطیسی که برای چشم انسان قابل دیدن باشد طیف نور مرئی گفته می‌شود. هر طول موج زیر و بالای این طیف نوری، برای چشم انسان غیر قابل رویت است و نامرئی می‌باشد. طیف نور مرئي شامل طول موج ۳۸۰ نانومتر(نور بنفش) تا ۷۰۰ نانومتر( نور قرمز) می‌باشد. امواج مادون قرمز و ماورا بنفش برای ما قابل دیدن نیستند.

امواج نور

برای تعریف امواج الکترومغناطیسی از شاخص هایی استفاده می‌شود. با استفاده از این شاخص ها می‌توان آن‌ها را نام‌گذاری و با هم مقایسه کرد. هر موج دارای یک طول موج و فرکانس یا انرژی می‌باشد. رابطه طول موج و انرژی  رابطه عکس است. یعنی هرچه طول موج یک موج بالاتر یا بلندتر باشد، انرژی آن کمتر و برعکس می‌باشد. از واحد نانومتر برای تعریف طول موج استفاده می‌شود. شما حتما با اثرات مضر نور ماورابنفش آشنا هستید. این آسیب ها به علت انرژی بالاتر این امواج و امکان نفوذ به بافت های بدن مانند پوست و چشم می‌باشد.

در طیف نور مرئی هم هرچه طول موج بلندتر باشد (مانند نور قرمز)، انرژی آن کمتر است. در امواج نزدیک به نور بنفش و آبی، ما طول موج هایی با کمترین طول موج یعنی بالاترین انرژی در طیف نور مرئي را داریم. شاید در همینجا پاسخ یک سوال خود را دریافت کرده باشید. دلیل اهمیت نور آبی و اثرات آن همین است. زیرا این نور یکی از نورهای پرانرژی طیف نور مرئی می‌باشد.

دیدن نور آبی در بیداری نشانه چیست؟

نور خورشید که به نور سفید معروف است دارای ترکیبی از تمام طول موج‌های طیف نور مرئی است. اگر شما نور آبی می‌بینید، یعنی این که نور سفیدی در اطراف شما وجود دارد که بخشی از آن که آبی است پراکنده شده و چشمان شما قادر به دریافت و درک آن است. برای دریافت و درک این نور، شما قطعا چشمانی سالم با گیرنده های نوری مخروطی سالم دارید.

تا قبل از ظهور صفحات دیجیتال و منابع نوری مصنوعی، نور آبی فقط از نور خورشید ساطع می‌شد. برای بدنی که طی میلیون ها سال تکامل یافته است، دیدن این نور به معنی بیداری و روز بوده‌ است. بدن ما طی میلیون ها سال تکامل یاد گرفته است که زمانی که روز است، بیدار باشد و هنگام تاریکی به خواب برود. یکی از نشانه های این تاریکی، از بین رفتن نور ابی بوده است. زیرا با شروع غروب خورشید، ابتدا نورهای آبی و پرانرژی طیف مرئی هستند که از بین می‌روند. بدن در پاسخ به این تاریکی و از بین رفتن نور آبی، هورمون ملاتونین که هورمون خواب است را ترشح می‌‌کند. عملکرد این هورمون آمده کردن بدن برای خواب شبانگاهی می‌باشد.

در اینجا احتمالا پاسخ یکی دیگر از سوالات خود را دریافت کرده باشید. دلیل اینکه توصیه می‌شود شب ها به ویژه در ساعات قبل خواب، از صفحات دیجیتال استفاده نکنید در همین نکته تکاملی است. مواجه زیاد با نور آبی در طول شب این تنظیمات اولیه را دچار اختلال می کند. زیرا شما در حالی‌که تاریک و شب شده است، چشمان خود را در معرض نور آبی زیادی قرار می‌دهید. بدن ممکن است تصور کند هنوز روز است و میزان ترشح ملاتونین کاهش می‌یابد. در نتیجه شما در حالی‌که باید برای خواب آماده شوید بیدارتر هستید و خواب از سرتان می‌پرد.

آیا نور آبی مضر است؟

تا زمانی که میزان تابش و مواجه ما با نور آبی از طریق منابع طبیعی آن بود مشکل و چالشی وجود نداشت. اما امروزه ما بیش از هر زمان دیگری در معرض مواجه با این نور هستیم. مطالعات مختلفی روی امکان آسیب زا بودن مواجهه زیاد با نور آبی انجام گرفته است. برخی از مطالعات نتایج متفاوتی را ارائه داده‌اند. برخی آسیب های قرنیه ای ناشی از نور آبی به اثبات رسیده است. قرنیه جلویی ترین لایه چشم است که بیش از هر بافتی در معرض نورهای اطراف قرار می‌گیرد. اما در خصوص آسیب شبکیه نتایج ضد و نقیض و نیازمند تحقیقات بیشتر و دقیق‌تر است. همچنین مواجه طولانی با نور آبی و کارهای نزدیک با صفحات دیجیتال می‌تواند یکی از علل ایجاد علائم ضعیف شدن چشم باشد.

 سایر مضرات استفاده طولانی نور آبی شامل موارد زیر می‌باشد:

• خستگی چشم ها و سیستم بینایی
• خشکی چشم در اثر کاهش پلک زدن
• قرمزی چشم ها
• سردرد
• سندروم کار نزدیک

به دنبال مطرح شدن آسیب نور آبی بود که تولید کنندگان عدسی جهان برای محافظت چشم‌های کاربران، عدسی های فیلترکننده نور آبی را ارائه کردند. هدف از معرفی این عدسی‌ها کاهش میزان نور آبی وارد شده به چشم می‌باشد. عدسی های بلوکات و بلوکنترل دو نمونه از این عدسی ها هستند. علاوه بر استفاده از فیلترهای کنترل کننده نور آبی، رعایت شرایط کار با صفحات دیجیتال و مراقبت های بینایی و نیز استفاده از مکمل های تقویت چشم برای کاهش آسیب به چشم ها توصیه می‌گردد.
علت دیدن نور آبی در چشم

چرا آسمان را آبی می‌بینیم؟ و چرا آسمان غروب دیگر آبی نیست و به رنگ های نارنجی و قرمز می‌گراید؟ پاسخ این سوال ها در پراکنده شدن نور می‌باشد. نور خورشید دارای تمام طول موج های طیف مرئی می‌باشد. شما می‌توانید با گذاشتن فیلترهای نوری مختلف مقابل خورشید هر بار یکی از این رنگ ها را فیلتر کرده و ببینید. همچنین با گذاشتن منشور در مقابل نور سفید می توانید تمام رنگ های طیف نور مرئی را ببینید. رنگین کمان نیز  به علت نقش قطرات باران در پراکندگی امواج نور مرئی به وجود می‌آید. قطرات باران شبیه یک منشور عمل کرده و در برخورد با نور سفید، آن را به تمام رنگ های طیف مرئی می‌شکنند.

تمام طول موج های نور مرئی در نور سفید خورشید وجود دارند. این امواج در برخورد با ذرات نیتروژن و اکسیژن موجود در هوا شکسته و پراکنده می‌شوند. نور آبی بیشتر از سایر نورهای طیف مرئی پراکنده می‌شود. این باعث دیدن آسمان به رنگ آبی می گردد. در غروب و دور شدن زمین از خورشید، مسافت طولانی‌تری برای رسیدن نور به زمین طی می‌شود. در این حالت، بخش زیادی از نور آبی در حین پراکندگی از بین رفته و شما امواج با طول موج بلندتر مثل قرمز و نارنجی را خواهید دید. طی میلیون ها سال، برای گیرنده های بدن ما، نورهای آبی و سرد نشانه آغاز روز و رنگ های قرمز و گرم تر نشانه پایان روز و آغاز شب بوده است. 

سخن پایانی

نور آبی یکی از صدها طول موج طیف نور مرئی می‌باشد. این نور دارای فواید بسیار مانند انرژی بخشی، ایجاد هشیاری، تاثیر بر سلامت بدن و هدیه دادن دید رنگ کامل می‌باشد. تنها چیزی که آن را امروزه بین سایر طول موج ها خاص‌تر و در توجه بیشتر قرار داده است، افزایش مواجه ما با نور آبی است. این نور در بین سایر امواج نور مرئی دارای انرژی بیشتری می‌باشد. به همین دلیل مواجه طولانی و بدون مراقبت می‌تواند برای چشم ها و چرخه خواب ما آسیب زا باشد. با رعایت توصیه های مراقبتی چشم می‌توانید هم از آن لذت ببرید و هم از آسیب های آن به دور باشید.