قطره برای جلوگیری از ضعیف تر شدن چشم ها

احتمالا در صفحات مجازی با تبلیغات انواع قطره های جلوگیری از ضعیف شدن چشم یا درمان ضعیفی چشم با قطره مواجه شده باشید. ممکن است برای شما سوال باشد که این قطره ها چه قطره هایی هستند و شامل چه نوع ضعیفی هایی می‌شوند. برخی از این ادعا صرفا جنبه تبلیغاتی و اغراق گونه دارد و برخی دیگر بر پایه تحقیقات علمی اخیر بازنشر می‌شوند. برای اطلاعات بیشتر درباره این قطره ها و کاربرد آن‌ها با این مقاله همراه باشید.

انواع قطره های چشمی

بسته به مشکل بینایی پیش آمده برای شما ممکن است به استفاده از قطره های چشمی نیاز پیدا کنید. گاهی دچار یک عفونت چشمی، التهاب، قرمزی و خشکی چشم می‌شوید که باعث می‌شود به استفاده از قطره نیاز پیدا کنید. گاهی پس از انجام عمل های جراحی چشم یا به علت صدمات و جراحات چشمی باید برای مدتی از قطره های مختلف استفاده کنید. درمان های موضعی چشم به شکل قطره و پماد موجود هستند که در این جا به صورت کلی قطره چشم نامیده می‌شود. قطره های چشمی بر اساس کاربرد و استفاده شامل موارد زیر می‌باشند:

·        آنتی بیوتیک ها : از این قطره ها برای درمان عفونت های باکتریایی چشم و جلوگیری از عفونت چشم پس از جراحی استفاده می‌شود. به عنوان نمونه می‌توان به قطره های کلرام فنیکل، سیپروفلوکساسین، آزیترومایسین، تتراسایکلین و … اشاره کرد.

·        ضد ویروس ها : از این قطره ها در درمان عفونت ها ویروسی چشم استفاده می‌شود. آسیکلوویر یکی از نمونه های درمان ضد ویروسی چشمی است.

·        اشک مصنوعی و لوبریکنت ها: از این قطره ها و پمادهای چشمی برای مرطوب نگه داشتن سطح چشم و جلوگیری از افزایش خشکی چشم استفاده می‌شود. انواع قطره های اشک مصنوعی و قطره های مونو دوز در بازار دارویی موجود هستند. تیرلوز، سیناتیرز، های، آرتلاک، آرتیپیک و … نام های تجاری برخی از قطره های اشک مصنوعی هستند.

·        ضد التهاب های استروئیدی: از قطره های ضد التهاب برای کاهش التهاب های چشمی، تسکین درد، کاهش قرمزی و سوزش چشم ها استفاده می‌شود. این قطره در انواع بیماری های التهابی چشم، حساسیت ها و پس از جراحی های چشم کاربرد دارند. از آن جا که داروهای استروئیدی با احتمال افزایش فشار داخل چشم مرتبط هستند تجویز و میزان مصرف آن‌ها باید زیر نظر پزشک متخصص باشد. بتامتازون، پردنیزولون، فلورومتولئون، هیدروکورتیزون و … از جمله رایج ترین ضد التهاب های استروئیدی موجود هستند.

·    ضد التهاب های غیر استروئیدی: در مواردی که ریسک افزایش فشار داخل چشم مطرح باشد، برای کاهش التهاب، درد و قرمزی چشم از قطره های غیراستروئیدی استفاده می‌شود. کتورولاک یکی از این قطره ها می‌باشد.

·        ضد حساسیت ها: از این قطره های موضعی برای کاهش علايم حساسیت ها و آلرژی چشمی استفاده می‌شود. انواع قطره های آنتی هیستامینی و تثبیت کننده ماست سل ها جزو این دسته از قطره ها هستند. کتوتیفن یکی از این قطره ها برای کاهش علائم آلرژی چشمی می‌باشد. در درمان حساسیت های چشمی ممکن است پزشک علاوه بر قطره های ضد حساسیت، از انواع قطره های ضد التهاب و اشک مصنوعی نیز برای درمان بهتر کمک بگیرد.

·        ضد قرمزی چشم: این قطره ها از طریق تنگ کردن موقتی عروق ملتحمه چشم باعث رفع قرمزی چشم به صورت سریع و آنی می‌شوند. دقت داشته باشید که مصرف طولانی مدت و خودسر این تنگ کننده های عروقی می‌تواند منجر به آسیب به بافت سلولی عروق ملتحمه گردد. انواع ترکیبات نفازولین جزو این دسته قطره ها قرار دارد.

·        کاهش دهنده فشار چشم: از این قطره ها که با عنوان قطره های درمان گلوکوم نام برده می‌شود، برای کاهش فشار چشم در موارد مبتلا یا با خطر ابتلا به گلوکوم استفاده می‌شود.

·        سیکلوپلژی ها: این قطره ها به صورت کلی به عنوان قطره های تشخیصی در معاینه چشم استفاده می‌شوند. این قطره ها با فلج کردن موقتی عضلات کنترل کننده عدسی و گشاد کردن مردمک، امکان معاینه دقیق تر چشم را فراهم می‌کنند. برای تعیین دقیق میزان عیب انکسار و نیز معاینه کامل شبکیه و ساختارهای داخلی چشم از این قطره ها استفاده می‌شود. همچنین در برخی بیماریهای التهابی چشم که خطر چسبندگی بافت های داخلی وجود داشته باشد، از انواع این قطره ها برای باز کردن مردمک و جلوگیری از چسبندگی استفاده می‌شود. آتروپین، هماتروپین، تروپیکامید و سیکلوپنتولات جزو این قطره ها هستند. در سالیان اخیر و طبق تحقیقات علمی از آتروپین رقیق شده برای جلوگیری از افزایش ضعیفی نزدیک بینی استفاده می‌شود.

تقویت چشم با قطره

برای تقویت چشم راه های مختلفی وجود دارد. داشتن یک تغذیه مناسب و غنی از مواد مغذی مورد نیاز چشم، استراحت کافی چشم ها و رعایت مراقبت های چشمی در کار با صفحات دیجیتال از این موارد هستند. همچنین در صورتی که چشم دچار بعضی بیماری ها مانند تباه شدگی ماکولا وابسته به سن، آسیب شبکیه ناشی از دیابت و نزدیک بینی بالا و خشکی چشم شدید شده باشد، نیاز است که فرد از مکمل های تقویت چشم که توسط پزشک تجویز شده اند استفاده کند. قطره های اشک مصنوعی با خاصیت مرطوب کنندگی چشم نیز خاصیت کمک به تقویت چشم را دارند.

مطالعات علمی که سال های اخیر بر روی عیب انکسار نزدیک بینی (myopia) انجام شده است، موفق به نشان دادن اثر یک قطره (آتروپین رقیق شده) در جلوگیری از پیشرفت نزدیک بینی شده است. نزدیک بینی یکی از عیوب انکساری چشم است که در صورت پیشرفت، علاوه بر افزایش نمره چشم و ضخیم شدن عدسی های عینک، باعث تغییر شکل چشم و آسیب به شبکیه می‌گردد. تحقیقات زیادی بر روی شیوه های کنترل نزدیک بینی انجام شده است و کماکان در حال انجام است. قطره آتروپین رقیق شده یکی از روش هایی است که در این تحقیقات و نیز معاینات بالینی برای کنترل پیشرفت نزدیک بینی مورد استفاده قرار گرفته است.

قطره ویوتی

قطره ویوتی (Vuity) که در چند سال اخیر با تبلیغات بسیار و گاهی تحت عنوان قطره رفع کامل ضعیفی های چشم مطرح شده است، در واقع یک قطره با اثر موقت و فقط برای استفاده در پیرچشمی است. ماده سازنده این قطره  پیلوکارپین است که خاصیت تنگ کنندگی مردمک چشم را دارد. با تنگ شدن مردمک چشم، عمق دید افزایش می‌یابد. از طریق این افزایش عمق دید، این قطره می‌تواند به طور موقت و تقریبا ۶ ساعته دید نزدیک افراد پیرچشم را اصلاح نماید. با توجه به اینکه تنگ شدن مردمک می‌تواند در محیط های کم نور در دید فرد مشکل ایجاد کند توصیه می‌شود که در هنگام استفاده از این قطره به هیچ عنوان رانندگی در شب یا کارهای در محیط کم نور انجام ندهید. سایر عوارض این قطره شامل قرمزی چشم، مشکل در تمرکز دید از دور به نزدیک، تحریک پذیری و حساسیت چشم و سردرد می‌باشد. قطره ویوتی هیچ تاثیر درمانی موقت یا دائمی بر سایر عیوب انکساری چشم مانند نزدیک بینی، دوربینی و آستیگمات ندارد. کاربرد آن صرفا در اصلاح موقت پیرچشمی است. این قطره از پیشرفت پیرچشمی جلوگیری نمی‌کند و فقط اصلاح دید با قطره به صورت موقتی روی می‌دهد.

با توجه به این که یکی از عوارض مصرف بیش از حد و خودسر این قطره افزایش فشار داخلی چشم و احتمال ایجاد گلوکوم می‌باشد، باید مصرف آن با تجویز و زیر نظر پزشک باشد.

پیرچشمی یک عارضه طبیعی چشم است که علائم آن معمولا بعد از ۴۰ سالگی بروز می‌کند و به علت کاهش قدرت تطابق عدسی چشم، فرد اشیا نزدیک را تار می‌بیند. امروزه همچنان عینک اولین، ارزانترین و امن ترین راه اصلاح دید در نمره های پیرچشمی می‌باشد. در همه چیز در مورد نمره چشم، می‌توانید درباره انواع نمره چشم با ما همراه باشید.

بهترین قطره برای ضعیفی چشم

آتروپین رقیق شده یکی از بهترین قطره ها برای کنترل پیشرفت ضعیفی نزدیک بینی در کودکان و نوجوانان است. نزدیک بینی معمولا از اوایل کودکی یا نوجوانی آغاز می‌شود و پیشرفت آن تا سال های دهه دوم زندگی ادامه پیدا می‌کند. کسانی که در سنین ۲۰ سالگی دچار ۶ نمره نزدیک بینی هستند، این نمره احتمالا از نمرات بسیار پایین ۰.۵ یا ۱ شروع شده و به تدریج طی سالیان نوجوانی افزایش داشته است. افزایش نمره نزدیک بینی علاوه بر اینکه باعث ظاهر ناخوشایند عینک و کوچکتر دیده شدن چشم ها از پشت عدسی می‌شود، با آسیب های شبکیه نیز همراه است. این موارد بر روی کیفیت زندگی، استقلال فرد، روحیه و اعتماد به نفس کودکان و نوجوان و امکان جذب در مشاغل آینده تاثیر گذار است. به همین دلیل هر قطره یا روشی که بتواند مانع از افزایش نمره چشم شود، کمک موثری برای سلامت چشم و بینایی محسوب می‌شود. آتروپین یک قطره سیکلوپلژیک قوی است که سالیان سال برای معاینه دقیق و تعیین دقیق نمره چشم مورد استفاده بوده است. آتروپین با فلج کردن موقتی عضلات کنترل کننده عدسی چشم، از تطابق و اسپاسم عضلات جلوگیری می‌کند. در سال های اخیر تحقیقات گسترده ای بر روی اثر آتروپین رقیق شده در جلوگیری از پیشرفت نزدیک بینی پیش رونده انجام شده است. در این روش آتروپین ۱٪ را تا حد ۰.۰۱٪ یا ۰.۰۵٪ رقیق می‌کنند. آتروپین رقیق شده با ریلکس کردن عضلات مژگانی کنترل کننده عدسی چشم از انقباض مداوم عضلات که یکی از علل افزایش نزدیک بینی است جلوگیری می‌کند و از این طریق می‌تواند منجر به درمان ضعیفی چشم به معنی جلوگیری از افزایش نمره شود. در مواردی حتی مقداری کاهش نمره هم مشاهده شده است. این قطره بسته به مقدار نمره نزدیک بینی و میزان پیشرفت آن، هر شب یا چند شب در هفته در چشم ها ریخته می‌شود. برای ایجاد اثر آتروپین در جلوگیری از پیشرفت نزدیک بینی نیاز است فرد به مدت یکسال و در مواردی حتی بیش از یک سال از این قطره استفاده نماید. استمرار در ادامه درمان موضوع بسیار مهمی است زیرا در صورت قطع ناگهانی درمان ممکن است نزدیک بینی به مقدار بیش از قبل افزایش یابد.

قطره نانو برای حذف عینک

استفاده از نانو ذرات به منظور اهداف درمانی ایده جدیدی نیست و سالیانی است که ذهن های خلاق بسیاری از محققان علوم پزشکی را به خود مشغول کرده است. ارسال دارو از طریق این ذرات به بافت های بدن و اقدامات تشخیصی در تصویر برداری ها با تزریق این ذرات، بخشی از موارد استفاده از نانو ذرات هستند. ایده استفاده از این ذرات نانو برای اصلاح عیوب انکساری چشم نیز مطرح شده است. در عیوب انکساری که منجر به تاری و ضعف دید می‌شوند، می‌توان با اصلاح شکل سطح قرنیه به متمرکز کردن نور در لکه زرد شبکیه کمک کرد. این ایده ها که تا امروز صرفا جنبه تحقیقاتی داشته اند، بر این فرضیه استوار هستند که با وارد کردن ذرات نانو به بافت چشم از طریق قطره های چشمی، این ذرات نانو بتوانند تغییر شکل سطح قرنیه را بدون نیاز به اقدامات جراحی انجام دهند. این قطره ها در حال حاضر وارد بازار دارویی جهانی نشده اند. ممکن است پیشرفت های فناوری و پزشکی بتواند در آینده این امکانات یا امکانات متفاوت تری را برای اصلاح دید و بهبود عملکرد بینایی ارائه دهد.

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری