مقایسه عینک طبی و عدسی تماسی

عینک یا لنز تماسی؟ شما از کدام روش برای اصلاح دید خود استفاده می‌کنید؟ آیا از تفاوت های عینک و عدسی تماسی آگاهی کامل دارید؟ کدام یک در چه شرایطی می‌تواند بهترین گزینه باشد؟ انتخاب بین عینک طبی و عدسی تماسی به چه عواملی بستگی دارد؟

با این مقاله بیناطب همراه باشید تا به یک مقایسه جامع بین عینک طبی و عدسی تماسی بپردازیم. این مقایسه مزایا و معایب هر کدام را به ‌صورت علمی و کاربردی بررسی می‌کند تا بتوانید انتخابی آگاهانه و سالم داشته باشید.

عینک یا لنز؟

عینک طبی و لنز تماسی هر دو ابزارهایی برای اصلاح دید در عیوب انکساری هستند. عینک قبل از لنز وجود داشته و هنوز هم در جهان، اولین و امن‌ترین روش اصلاح بینایی است. در رتبه دوم پس از عینک طبی لنزهای تماسی قرار دارند. عدسی تماسی در واقع یک عدسی نمره دار ساخته شده از متریال های مختلف است که روی قرنیه چشم قرار می‌گیرد. رتبه سوم پس از عینک و لنز تماسی، به عمل جراحی حذف عینک یا عمل های رفرکتیو اختصاص دارد. در این انواع عمل چشم با جراحی دائمی بر روی بافت استرومای قرنیه نمره چشم اصلاح می‌گردد.

عیوب انکساری چشم در واقع خطاهایی هستند که در مسیر شکستن نور ورودی به چشم رخ می‌دهند. این خطا باعث می‌شود که نور به خوبی روی شبکیه کانونی نشود. در نتیجه تاری دید ایجاد می‌شود. نزدیک بینی یا میوپیا، دوربینی یا هیپروپیا، آستیگماتیسم و پیرچشمی انواع عیوب انکساری چشم هستند. عدسی‌های عینک طبی یا لنز تماسی با واگرا یا همگرا کردن نورهای ورودی به چشم، آن را روی شبکیه کانونی می‌کنند تا دید اصلاح شود.

عینک طبی: عینک طبی دارای یک جفت عدسی اسفر (کروی) مثبت/منفی یا سیلندریک (استوانه‌ای) است که مسیر نور و میزان شکست آن را تغییر می‌دهد تا نور به طور دقیق روی شبکیه متمرکز شود. معمولا عدسی های عینک طبی با فاصله‌ی در حدود ۱۲ میلی‌متر از سطح قرنیه و به وسیله فریم روی صورت قرار می‌گیرند. عدسی‌های عینک طبی در انواع متریال و به صورت تک کانونی، طراحی شده، چند کانونه و تدریجی موجود هستند.

عدسی تماسی: یا لنز تماسی یک عدسی ساخته شده از متریال نرم یا سخت است که دقیقا روی قرنیه چشم قرار می‌گیرد. انواع عدسی‌های تماسی نرم، سخت(هارد) و اسکلرال به صورت تک کانونه و مولتی فوکال (چند کانونه) موجود هستند.

اولین و اصلی‌ترین تفاوت عینک طبی و عدسی تماسی در همین است که عینک با فاصله از چشم قرار دارد و لنزتماسی روی سطح چشم قرار می‌گیرد. این تفاوت ساده، منجر به تفاوت‌های بزرگی در متریال سازنده عدسی عینک و لنز تماسی، تجربه بینایی، راحتی و مراقبت‌های بعدی می‌شود.

انتخاب بین دو گزینه عینک طبی و عدسی تماسی به عوامل مختلفی زیر بستگی دارد:

·       نوع عیب انکسار

·       میزان عیب انکسار یا مقدار نمره چشم

·       سبک زندگی: میزان و نوع فعالیت‌ها مانند ورزش، مطالعه، رانندگی و…

·       محیط زندگی و کار: منبع آلودگی یا گرد و خاک فراوان

·       سن فرد

·       رعایت بهداشت فردی

·       سابقه حساسیت چشمی یا بیماری‌های مزمن چشمی

·       سلیقه شخصی

مقایسه جامع عینک طبی و عدسی تماسی

در این بخش به مقایسه عینک طبی و عدسی تماسی می‌پردازیم. با بیان مزایا و معایب هریک تصمیم گیری را برای شما راحت‌تر می‌کنیم.

مزایای عینک طبی

·       ایمنی بالا: عینک در تماس مستقیم با چشم نیست، بنابراین خطر عفونت، التهاب یا خشکی چشم بسیار کمتر است.

·       راحتی در استفاده: استفاده و نگهداری از عینک ساده است. هر زمان که بخواهید می‌توانید به راحتی آن را روی صورت خود قرار داده یا درآورید. فقط کافی است تمیز نگه داشته شود و به‌ درستی روی صورت قرار گیرد.

·       محافظت از چشم: عدسی‌های عینک علاوه بر محافظت چشم در برابر گرد و غبار و اجسام خارجی، می‌توانند فیلتر UV یا پوشش ضد بازتاب داشته باشند که از چشم در برابر نور خورشید و بازتاب‌های محیطی نیز محافظت می‌کند.

·       گزینه‌ مناسب برای کودکان و سالمندان: عینک طبی با توجه به راحتی استفاده و عدم نیاز به مراقبت‌های خیلی خاص، گزینه مناسب کودکان و سالمندان است. همچنین به طور ‌ویژه برای افرادی که رعایت بهداشت لنز برایشان دشوار است، عینک گزینه‌ای ایده‌آل محسوب می‌شود.

·       مناسب برای محیط‌های آلوده یا دارای گرد و خاک: در این محیط‌ها عینک نه تنها قابل استفاده است بلکه می‌تواند جنبه محافظتی از چشم هم در کنار اصلاح دید داشته باشد.

·       تنوع در استایل: امروزه عینک طبی فقط وسیله‌ای برای بهتر دیدن نیست، بلکه بخشی از استایل افراد است. فریم‌های مدرن و متنوع می‌توانند ظاهر افراد را حرفه‌ای‌تر یا جذاب‌تر نشان دهند.

معایب عینک طبی

·         بخار گرفتن در محیط‌‌های مرطوب یا هنگام استفاده از ماسک

·         محدودیت دید جانبی به دلیل قاب فریم

·         فشار روی بینی یا پشت گوش در استفاده طولانی‌مدت

·         بازتاب نور یا خیرگی در برخی شرایط نوری

·         محدودیت انتخاب فریم و عدسی و ظاهر عینک در نمرات بالا

·         محدودیت در اختلاف نمره بالای بین دو چشم

مزایای عدسی تماسی

·       دید طبیعی‌تر و وسیع‌تر، میدان دید بازتر: چون لنز مستقیماً روی قرنیه قرار می‌گیرد، محدودیت دید جانبی وجود ندارد و میدان دید کامل و یکنواخت فراهم می‌شود.

·       مناسب برای فعالیت‌های ورزشی: لنزها هنگام ورزش ثابت می‌مانند و خطر افتادن یا آسیب فریم وجود ندارد.

·       بهبود ظاهر چهره: برخی افراد ترجیح می‌دهند چهره‌‌شان بدون عینک دیده شود یا از لنزهای رنگی برای تغییر ظاهر استفاده می‌کنند.

·       گزینه‌های تخصصی برای موارد خاص: لنزهای نرم سیلیکون‌ هایدروژل، لنزهای هیبریدی، لنزهای نرم توریک، لنزهای سخت و اسکلرال برای آستیگماتیسم بالا و لنزهای اورتوکراتولوژی یا شبانه امکانات زیادی ایجاد کرده‌اند. همچنین لنزهای تماسی مولتی فوکال امکان اصلاح همزمان دید دور و نزدیک را فراهم می‌کنند.

·       مناسب برای اختلاف نمره بالای دو چشم

·       ظاهر مناسب در نمرات بالا (عدم کوچ نمایی یا بزرگ نمایی چشم‌ها)

 معایب عدسی تماسی

·         نیاز به رعایت دقیق بهداشت: هرگونه بی‌دقتی در تمیز کردن یا استفاده بیش از زمان مجاز می‌تواند منجر به عفونت قرنیه شود.

·         نیاز به آموزش نحوه گذاشتن و برداشتن لنز: قبل از تحویل عدسی تماسی، اپتومتریست باید از آموزش کامل فرد درباره نحوه گذاشتن، برداشتن و مراقبت لنز تماسی اطمینان حاصل کند.

·         احتمال خشکی چشم: به‌ویژه در محیط‌های خشک یا هنگام کار طولانی‌مدت با کامپیوتر

·         هزینه‌های دوره‌ای بیشتر: لنز تماسی باید به ‌صورت منظم تعویض شود و محلول‌های نگهدارنده مخصوص نیاز دارد که آن هم قبل از تمام شدن مجددا باید تهیه شود. هرچه جنس عدسی تماسی بهتر و از محلول نگهدارنده با کیفیت‌تر استفاده کنید، طبیعی است که هزینه‌های خرید و نگهداری لنز تماسی بالاتر می‌رود.

·         عدم تحمل در برخی افراد: بعضی از چشم‌ها نسبت به وجود جسم خارجی (لنز) حساس‌ترند و نمی‌توانند به‌خوبی آن را تحمل کنند. این موضوع می‌تواند در همه انواع لنز رخ دهد، اما اغلب در انواع لنز سخت بیشتر رایج است.

·         محدودیت در برخی نمرات: همه لنزهای تماسی برای همه عیوب انکساری مناسب نیستند و محدودیت هایی دارند. همچنین در نمرات هیپروپی بالا محدودیت اصلاح دید با لنز تماسی وجود دارد.

·         محدودیت استفاده: لنز تماسی در شنا قابل استفاده نیست. همچنین به جز یک مورد خاص (لنزهای شبانه) سایر أنواع لنز به هیچ عنوان نباید موقع خواب استفاده شوند.

انتخاب بین عینک طبی و عدسی تماسی

هیچ پاسخ واحدی برای همه وجود ندارد و یک گزینه نمی‌تواند برای همه افراد بهترین انتخاب باشد. انتخاب بین عینک و لنز تماسی باید بر اساس نیازهای بینایی، شرایط چشمی و سبک زندگی فردی انجام شود. معمولا توصیه می‌شود که حتی اگر استفاده کننده جدی از لنز تماسی هستید، یک عینک طبی جایگزین هم داشته باشید. به یاد داشته باشید که عینک و لنز، مکمل یکدیگر هستند، نه رقیب هم. بسیاری از افراد تصور می‌کنند باید فقط یکی از این دو را انتخاب کنند، در حالی که در عمل می‌توان از هر دو بهره برد. شما می‌توانید هر دو گزینه را برای مواقع مختلف داشته باشید و با هم جایگزین کنید. برای مثال:

·         در طول روز از لنز تماسی استفاده کنید و شب‌ها هنگام استراحت از عینک.

·         در سفر یا شرایط آلرژی‌زا از عینک برای محافظت بیشتر کمک بگیرید.

·         در محیط‌هایی که دوست ندارید با عینک دیده شوید، لنز انتخاب مناسبی است. اما در منزل یا هنگام مطالعه، عینک راحت‌تر خواهد بود.

·         عینک امروزه فقط ابزار اصلاح دید نیست. شما می‌توانید از عینک به عنوان یک اکسسوری و تکمیل کننده استایل خود بهره ببرید.

ترکیب هوشمندانه استفاده از عینک طبی و عدسی تماسی باعث می‌شود هم در فعالیت های خود آزادی  عمل داشته باشید و هم سلامت چشم‌هایتان حفظ شود.

·       اگر هیچ تمایلی به استفاده از عینک طبی ندارید.

·       اگر برای ورزش به دید کامل با میدان دید طبیعی نیاز دارید.

·       اگر دوست دارید برای یک مهمانی یا رویداد خاص بدون عینک باشید و دید کامل هم داشته باشید.

در این موارد، عدسی تماسی می‌تواند گزینه انتخابی شما باشد. این که کدام نوع لنز تماسی برای شما مناسب خواهد بود به معاینه چشم شما بستگی دارد. انواع لنزهای تماسی امروزه با کارکردهای گوناگون، متریال و طراحی‌های مختلف کاربردی و زیبایی در دسترس هستند. کافی است با اپتومتریست خود در این باره مشورت کنید.

·       اگر محیط زندگی یا محل کار شما گرد و غبار و امکان آسیب به چشم دارد،

·       اگر به دلیل شغل یا شرایط سنی و بدنی، امکان رعایت تمام موارد موجود در پروتکل بهداشتی مراقبت لنز و گذاشتن و برداشتن آن را ندارید،

در این موارد، عینک گزینه ایده‌آلی برای شماست. عینک طبی همیشه اولین و امن‌ترین روش اصلاح دید است.

سخن پایانی

انتخاب بین عینک طبی و عدسی تماسی تصمیمی شخصی است که باید با مشاوره اپتومتریست انجام شود.

اگر ایمنی، راحتی و نگهداری آسان برایتان اولویت دارد، عینک بهترین انتخاب است. اگر دید طبیعی‌تر، آزادی در حرکت و ظاهر بدون فریم را ترجیح می‌دهید، لنز تماسی می‌تواند گزینه مناسبی باشد (البته با رعایت کامل اصول بهداشت چشم).

به یاد داشته باشید اولویت اول سلامت چشمان شما است. موکدا توصیه می‌کنیم که برای هر تصمیمی در زمینه سلامت چشمان خود با مراقبین سلامت چشم یعنی اپتومتریست و چشم‌پزشک مشورت کنید. عینک طبی و لنز تماسی را فقط و فقط از مراکز معتبر با مجوز وزارت بهداشت تهیه کنید.

نویسنده: اپتومتریست زهره محمدی، کارشناس ارشد اپتومتری