اسفرومتر ( بیس سنج)

اسفرومتر (بیس سنج)

بیس سنج یا Lens clock یا Lens measure یک ابزار بسیار کاربردی برای اپتومتریست‌ها و عینکسازان است. این ابزار برای اندازه‌گیری انحنای پایه سطح عدسی به کار می‌رود. درواقع بیس سنج یک نشانگر عقربه‌ای مکانیکی برای اندازه‌گیری توان دیوپتریک عدسی‌های عینک است. این ابزار هم برای عدسی‌های تراش داده نشده (عدسی‌های تولید شده) و هم روی عدسی نهایی نصب شده در فریم عینک استفاده می‌شود. بیس سنج دارای سه عقربه است که دو پروب بیرونی ثابت و پروب مرکزی متحرک است. با قرار دادن این سه عقربه روی سطح عدسی، پروب مرکزی به داخل یا بیرون حرکت کرده تا عمق ساژیتال سطح را اندازه‌گیری نماید. به این ترتیب انحنای سطح اندازه‌گیری می‌شود. این انحنای اندازه‌گیری شده به صورت توان سطح عدسی نمایش داده می‌شود. مقدار نمایش داده شده روی صفحه مدرج بیس سنج، توان عدسی بر حسب دیوپتر می‌باشد.

شیوه کار با بیس سنج:

سه عقربه بیس سنج را روی سطح عدسی قرار دهید. اندازه‌گیری را ابتدا برای سطح قدامی و سپس برای سطح خلفی انجام دهید.

1.     در صورتی که سطح عدسی فلت باشد(صاف) عقربه بیس سنج عدد صفر را نمایش می‌دهد.
2.     در صورتی که سطح عدسی محدب باشد(مانند سطج جلویی عدسی) علائم مشکی رنگ در صفحه بیس سنج انحنای پایه مثبت را نشان می‌دهند.
3.     در صورتی که سطح عدسی مقعر باشد( مانند سطح خلفی عدسی) علائم قرمز رنگ در صفحه بیس سنج انحنای منفی را نشان می‌دهند.
4.     جمع توان دو سطح جلویی و خلفی عدسی مقدار توان کل عدسی می‌باشد.

به عنوان مثال اگر توان سطح جلویی +6.00 و توان سطح خلفی -2.00 باشد، توان کل عدسی +4.00 می‌باشد.

در عمل به انحنای سطح قدامی عدسی، انحنای پایه یا Base Curve گفته می‌شود. بیس کرو (انحنای پایه)‌های مختلف، سطوح مختلفی از انحنای عدسی را فراهم می‌کنند. انحنای پایه عدسی یکی از عوامل اصلی تاثیر گذار بر نحوه انحنای عدسی روی صورت فرد و نحوه تعامل عدسی با صورت است. همچنین انحنای پایه بر نحوه شکست نور تاثیر می‌گذارد و نیز تعیین کننده زیبایی شناسی عدسی و ضخامت نهایی آن (به ویژه در نمرات بالا) است. انتخاب انحنای پایه مناسب برای بهینه سازی عملکرد عدسی در یک نسخه خاص اهمیت حیاتی دارد. چراکه انواع ترکیب توان سطح جلویی و سطح خلفی عدسی می‌توانند یک نمره واحد را ایجاد کنند. هدف از انتخاب انحنای پایه، انتخاب مناسب ترین ترکیب انحنای سطح قدامی و خلفی عدسی به منظور بیشترین راحتی ممکن، کمترین دیستورشن و کمترین ضخامت می‌باشد.

انتخاب اشتباه انحنای پایه عدسی تولیدی می‌تواند منجر به موارد زیر شود:

1.     عدم عادت پذیری فرد با عینک جدید (حتی در صورت یک نمره ثابت ولی انحنای پایه متفاوت می‌تواند منجر به عدم سازگاری فرد با همان نمره قبلی شود)
2.     دیستورشن غیرضروری در دید
3.     افزایش ضخامت غیر ضروری عدسی

انتخاب انحنای پایه مناسب برای هر نسخه بخش مهمی در فرآیند تولید عدسی‌های سفارشی است. این انتخاب توسط تولید کننده و بر اساس نمره عینک، سبک فریم و راحتی بینایی انجام می‌گیرد. هرچند که انتخاب Base Curve بر عهده اپتومتریست یا عینکساز نیست و جزو مسئولیت‌های تولید کننده محسوب می‌شود، اما امکان تایید آن، اندازه‌گیری آن و تشخیص طراحی عدسی از اهمیت بالایی در کنترل کیفی عدسی برخوردار است.

اندازه‌گیری انحنای پایه عدسی توسط ابزار بیس سنج با فرض ضریب شکست ۱.۵۳ صورت می‌گیرد. در صورتی که ضریب شکست عدسی شما با این مقدار متفاوت است اصلاح مقادیر برای جبران اختلاف ضریب شکست باید انجام بگیرد.

با قرار دادن بیس سنج روی سطح جلویی و خلفی عدسی و نیز روی قسمت‌های مختلف مرکز و کناره‌های عدسی می‌توان آسفریک یا اسفریک بودن آن را تشخیص داد.

چه کسانی از بیس سنج استفاده می‌کنند:

1.     اپتومتریست
2.     عینکساز

استفاده روتین از بیس سنج به کاربران آن این امکان را می‌دهد تا از این که عدسی‌های سفارشی طبق مشخصات دقیق نسخه تولید شده‌اند اطمینان حاصل کنند.